خاموشي ماينرهاي غيرمجاز ۱۳۰۰ مگاوات برق را كم كرد

بررسي‌هاي كارشناسي نشان مي‌دهد، خاموشي گسترده ماينرهاي غيرمجاز در تاريخ ۱۹ دي ۱۴۰۴، ضمن كاهش حداقل ۱۳۰۰ مگاواتي بار پايه شبكه برق كشور، تاثير قابل‌توجهي نيز بر اقتصاد جهاني رمزارزها گذاشته است.

به گزارش ايسنا، طبق اعلام پايگاه اطلاع‌رساني وزارت نيرو، با قطعي گسترده اينترنت و خاموش شدن ماينرهاي غيرمجاز، حداقل ۱۳۰۰ مگاوات از بار پايه شبكه كاسته شد؛ رقمي كه مي‌تواند برق يك شهر متوسط ايراني را تامين كند. اما تاثير اين اتفاق، مرزهاي ايران را درنورديد؛ هش‌ريت جهاني استخراج بيت‌كوين در همان روز از ۴۵۰ به ۴۰۶ اگزاهش سقوط كرد؛ يعني حدود ۱۰ درصد از قدرت محاسباتي شبكه جهاني ناگهان ناپديد شد. اين افت تاريخي، نشان مي‌دهد ايران با سهم حدود ۵ درصدي در استخراج جهاني، نه‌تنها يك بازيگر حاشيه‌اي كه يك «قدرت ماينينگي» اثرگذار در معادلات انرژي-رمززارز جهان است. آمارهاي رسمي نشان مي‌دهد دست‌كم ۷۰۰ تا ۸۰۰ هزار دستگاه ماينر غيرمجاز در ۷۰ تا ۸۰ هزار مزرعه بزرگ و كوچك زيرزميني در ايران فعال هستند. توان لحظه‌اي اين شبكه زيرزميني بين ۲۰۰۰ تا ۲۴۰۰ مگاوات برآورد مي‌شود؛ رقمي نزديك به ظرفيت توليد دو نيروگاه اتمي بوشهر. اما واقعيت تلخ‌تر اينجاست كه حدود ۲۵ درصد از استخراج‌ها حتي پس از كنتور هم انجام مي‌شود؛ آن هم با مقايسه داده‌هاي فيدرهاي اصلي و كنتورهاي هوشمند. اين يعني بخشي از صنعت ماينينگ ايران در سايه و پشت ابزارهاي اندازه‌گيري رسمي پنهان شده است.

دستگاه‌هاي قديمي و پرمصرف؛ بسياري از ماينرهاي غيرمجاز نسل‌هاي اوليه هستند كه به دليل نداشتن سابقه ثبت يا خريد غيرقانوني، شناسايي نمي‌شوند. منابع انرژي جايگزين؛ شواهد مي‌گويند برخي مزرعه‌ها از گاز يا گازوييل به جاي برق شبكه استفاده مي‌كنند كه رديابي آنها را دشوارتر مي‌كند. اينترنت ماهواره‌اي؛ اتصال برخي ماينرها به استارلينك، امكان نظارت مبتني بر قطعي اينترنت را بي‌اثر مي‌كند. هر بيت‌كوين استخراج‌شده در ايران به‌طور متوسط ۱۳۰۰ مگاوات‌ساعت انرژي در سال مصرف مي‌كند. اما وقتي بار خنك‌كننده مزارع هم اضافه شود، اين عدد به ۲۰ ميليارد كيلووات‌ساعت در سال مي‌رسد؛ يعني ۵ درصد كل انرژي كشور و معادل ۱۳.۷ ميليون ليتر گازوييل در هر شبانه‌روز. اين ارقام نشان مي‌دهد ماينينگ نه يك فعاليت حاشيه‌اي، بلكه يك «صنعت انرژي‌خو» با تاثير مستقيم بر امنيت ملي و اقتصاد انرژي ايران است. خاموشي اينترنت در جنگ ۱۲ روزه نيز آزمايشگاه طبيعي ديگري بود كه نقش ايران را در شبكه جهاني رمزارزها آشكار كرد. در آن مقطع، با خارج شدن ماينرهاي ايران از مدار جهاني، سختي شبكه بيت‌كوين كاهش يافت و سود ماينرهاي ديگر كشورها بالا رفت. پس از وصل اينترنت، هجوم مجدد ماينرهاي ايراني موجب ايجاد پيك هش‌ريت و افزايش دوباره سختي شبكه شد. اين پديده نشان داد كه ايران يك شوك‌دهنده موثر در بازار جهاني ماينينگ است. اقدام قطعي و خاموشي گسترده اينترنت ۱۹ دي اگرچه اقدامي بود كه در كاهش بار شبكه برق بسيار موثر بود، اما قطعا راه‌حل پايدار نيست. تحليلگران مي‌گويند تا زماني كه ماينينگ از حالت زيرزميني خارج نشود و ساماندهي قانوني و فناورانه نشود، چرخه نظارت-فرار-اتلاف انرژي ادامه خواهد يافت كه البته مي‌توان با ايجاد بستر شفاف، جذب سرمايه‌هاي رسمي و استفاده از انرژي مازاد، اين صنعت را از تهديد به فرصت تبديل كند. ۱۹ دي فقط يك روز نبود؛ يك آزمايش فشار براي شبكه برق كشور و يك پيام به جهان بود؛ ايران اگرچه در تحريم است، اما در نقشه ماينينگ جهاني يك «قطب پنهان» است. خاموش كردن ماينرها شبكه برق را نجات داد، اما روشن كردن چراغ ساماندهي قانوني است كه مي‌تواند هم انرژي را حفظ و هم ارزش‌آفريني كند.