رباتهاي انساننما در آستانه ورود به فصلي تازه
رباتهاي انساننما سطح توانايي خود را ارتقا دادهاند، اما پرسش اين است كه آخرين مدلهاي آنها تا چه اندازه مفيد هستند؟ كارخانههاي چيني اين ماشينها را پذيرفتهاند، اما بسياري از فعاليتها همچنان نيازمند اپراتور انساني هستند.
به گزارش ايسنا، به گفته شركتهاي چيني و امريكايي كه طي سه ماه گذشته برنامههايي را براي توليد انبوه آنها اعلام كردهاند، رباتهاي انساننما در آستانه تبديل شدن به ابزارهاي تجاري مفيدي هستند. بسياري از پژوهشگران موافقند كه طي پنج سال اخير جهشي در توانايي اين رباتها رخ داده است؛ دليلش هم ارزانتر شدن قطعات، باتريهاي قدرتمندتر و الگوريتمهاي هوش مصنوعي است كه ادراك و خودمختاري بهتر را ممكن ميكنند. به نقل از نيچر، در نوامبر، شركت چيني يوبيتك (UBTECH) اعلام كرد كه نخستين تحويل انبوه رباتهاي انساننما در جهان را انجــام داده است. بــه گفته يو ژنگ، رباتيــكدان و معــاون موسسه پژوهشي يوبيتك در شنژن، بيش از هزار ربات مدل واكر اس ۲ (Walker S2) به كارخانهها در سال ۲۰۲۵ فرستاده شدند. اين ربات نقرهاي-سفيد ميتواند بهطور مستقل و پايدار راه برود و اشياء را بگيرد و جابهجا كند، اما استفاده از آن «هنوز در مرحله ابتدايي» است. هنوز مشخص نيست كه اين رباتها واقعا براي شركتها صرفهجويي در زمان يا هزينه ايجاد ميكنند يا خير. عمر باتري محدود به چند ساعت است و بسياري از كارها همچنان نيازمند اپراتور انساني هستند كه رباتها را مانند عروسك كنترل ميكنند و همزمان دادهها را براي نسخههاي آينده جمعآوري ميكنند. پژوهشگران ديگر هشدار ميدهند كه محدوديتهاي فني و ايمني باعث ميشود اين رباتها هنوز براي استفاده عمومي در خانهها و دفاتر آماده نباشند. به گفته يكي از متخصصان دانشگاه متروپوليتن كارديف، اين رباتها شايد بتوانند يك يا دو كار را بهطور خودكار يا نيمهخودكار انجام دهند، اما نميتوانند مانند مغز انسان به مشكلات واقعي واكنش نشان دهند. تخيلات علمي مدتهاست اين ايده را تقويت كردهاند كه رباتها در نهايت به شكل انسان خواهند بود، هرچند اين فرم بدني ذاتا پيچيده و ناپايدارتر از رباتهاي ثابت يا چهارپا است كه در صنعت استفاده ميشوند. يك ربات انساننما اگر برقش قطع شود، زمين ميخورد. اما رباتهاي انساننما اين مزيت را دارند كه ميتوانند در محيطهايي كه انسان ساخته است، كار كنند. اين موضوع در تئوري ميتواند آنها را به «ابزار جهاني» تبديل كند كه قادر است كار چندين نوع ماشين ديگر را انجام دهد. رباتهاي انساننما امروز نسبت به يك دهه پيش بسيار نزديكتر به اين رويا شدهاند. اين لطف با باتريهاي متراكمتر كه ساعتها انرژي فراهم ميكنند، محركهاي ارزانتر و دقيقتر كه برق را به حركت تبديل ميكنند و الگوريتمهاي يادگيري هوش مصنوعي در سيستمهاي كنترل ربات محقق شده است. توسعهدهندگان بهطور فزاينده از مدلهاي مولد استفاده ميكنند كه به رباتها امكان «استدلال» و درك جهان را ميدهد و توانايي يادگيري وظايفي را فراهم ميكند كه از پيش برنامهريزي نشدهاند. اولين كاربرد رباتهاي انساننما ميتواند در كارخانههاي خودروسازي باشد. برخي توسعهدهندگان امريكايي، از جمله بوستون دايناميكس (Boston Dynamics) و تسلا (Tesla)، آزمايشهايي از رباتهاي انساننما را در كارخانههاي صنعتي شركتهاي مادر خود اجرا ميكنند. به گفته كارولينا پارادا، مسوول گروه رباتيك در گوگل ديپمايند (Google DeepMind) صنعت خودرو «محيطي ايدهآل» براي استفاده از رباتهاي انساننما است، او كه به تازگي همكاري با بوستون دايناميكس را اعلام كرده است، افزود: كارخانههاي خودرو ميزبان وظايف متنوع و پيچيده هستند و «در محيط نيمهساختاريافتهاي كه براي رباتها ساخته شده» قرار دارند. شركتها اميد دارند كه رباتها در حين كار ياد بگيرند. وقتي يك واكر اس ۲ از يوبيتك در حالت خودكار شكست ميخورد، اپراتور پشتيبان از راه دور كنترل را به دست ميگيرد و كار را كامل ميكند. اين فرايند دادههايي را جمعآوري ميكند تا عملكرد آينده بهبود يابد. يوبيتك و بوستون دايناميكس همين روش را در مراكز بزرگ جمعآوري داده به كار ميبرند، جايي كه انسانها رباتهاي انساننما را از راه دور كنترل ميكنند تا آنها را براي انجام طيف وسيعي از وظايف آموزش دهند. هرچند چين و ايالات متحده در توسعه رباتهاي انساننما پيشتاز هستند، چين بهطور ويژه آماده پذيرش اين رباتهاست. كارخانههاي چيني حاضرند به يوبيتك اجازه دهند رباتهايش را آزمايش كند و بهبود دهد. سخنگوي يوبيتك ميگويد: در حال حاضر كارايي و بهرهوري يك ربات انساننما ممكن است با كارگر انساني برابري نكند و مشتريان ما اين را خوب ميدانند. آنها اين را آغاز راه ميبينند. چين همچنين سال گذشته «هوش تجسميافته» را كه هوش مصنوعي زيربناي رباتهاي انساننما است، به عنوان يكي از اولويتهاي خود قرار داد و اين كشور هماكنون بزرگترين سهم رباتهاي كارخانهاي جهان را دارد. به گفته سرنا ايوالدي، رباتيكدان در دانشگاه لورن در فرانسه، آنها كل زنجيره تأمين را در شعاع چند كيلومتري دارند، بنابراين ميتوانند بسيار سريع توسعه دهند. رباتهاي انساننما ميتوانند در مكانهايي كه كار تكراري يا خطرناك براي انسان است، بيشترين فايده را داشته باشند. سازمان پژوهش فضايي هند قصد دارد يك ربات نيمهانساننما را در نخستين ماموريت فضايي Gaganyaan در ماه مارس به عنوان بخشي از آزمايشها پيش از پروازهاي انساني به فضا بفرستد. اما روياي ژنگ اين است كه رباتهاي يوبيتك در نهايت در سوپرماركتها و هتلها كار كنند و همچنين وظايف خطرناك مانند كار با مواد شيميايي در آزمايشگاهها را انجام دهند. طبق گزارشها، رباتهاي يوبيتك قرار است در نزديكي مرز چين-ويتنام مستقر شوند و وظايفي مانند راهنمايي مسافران و انجام بازرسيها را بر عهده بگيرند. ايوالدي از تلاشها در حوزه رباتيك انساننما استقبال ميكند، اما ميگويد مشكلات ايمني و قابليت اعتماد باعث ميشود هنوز براي ورود آنها به خانهها يا فضاهاي عمومي زود باشد. او ميگويد رباتهاي انساننما مستعد زمين خوردن هستند و باتريهاي پرانرژي آنها سابقه انفجار داشتهاند. هرچند كارخانهها ميتوانند طوري طراحي شوند كه براي همزيستي انسان و ربات ايمن باشند، اما محيط غيرساختاريافته و هميشه در حال تغيير يك خانه، «يك كابوس» است. براي اينكه رباتهاي انساننما در طيف وسيعي از وظايف توانمند شوند، توسعهدهندگان نياز به دادههاي گسترده براي آموزش دارند كه جمعآوري آن دشوار خواهد بود. يك امكان اين است كه رباتها دايما داده جمعآوري كنند و براي توسعهدهندگان بفرستند، حتي از داخل خانههاي مردم، اما اين موضوع قرباني كردن حريم خصوصي را به همراه دارد. ايوالدي ميگويد مردم بايد از خود بپرسند آيا ما واقعا به رباتها در خانه نياز داريم، يا تلاشها بايد صرف ساخت رباتهايي شود كه در موقعيتهاي ديگر كه نياز بيشتري به حضور آنها وجود دارد، كمككننده هستند؟ نگراني ديگر اين است كه رباتهاي انساننما چگونه ممكن است استفاده شوند. يكي از بزرگترين نگرانيها اين است كه اين فناوري شايد براي اهداف نظامي استفاده شود.
