تكنرخي شدن ارز چرا نجاتبخش ميشود؟
دولت چهاردهم در ابتداي زمستان امسال يكي از اصليترين اقدامات اصلاحي خود را كه از چند ماه قبل درباره آن بحث و گمانهزني به وجود آمده بود در دستور كار قرار داد. در اين چارچوب هرچند نگراني و چالشهايي درباره نحوه اجراي اين سياست وجود داشت.
دولت چهاردهم در ابتداي زمستان امسال يكي از اصليترين اقدامات اصلاحي خود را كه از چند ماه قبل درباره آن بحث و گمانهزني به وجود آمده بود در دستور كار قرار داد. در اين چارچوب هرچند نگراني و چالشهايي درباره نحوه اجراي اين سياست وجود داشت. گروهي نسبت به افزايش هزينههاي مردم نگراني داشتند و گروهي معتقد بودند اين خطر وجود دارد كه ديگر قوا با دولت در اين حوزه همراهي نكنند. با اين وجود اما دولت نسبت به اجراي اين سياست با جديت اقدام كرد و به نظر ميرسد كه لااقل تا امروز مجلس به شكل جدي پاي كار اين ايده ايستاده است.
از طرف ديگر با توجه به اجرايي شدن طرح سراسري كالابرگ كه به هر شهروند اعتبار خريد يك ميليون توماني اختصاص داده لااقل بخشي از نگرانيها را در اين حوزه برطرف كرده است و وضعيت بازارها نيز نشان ميدهد كه آرامشي نسبي در اين حوزه برقرار شده است. با توجه به اينكه بهطور سنتي در ماههاي رجب و شعبان همواره ميزان با ازدياد چشمگير مراسم ازدواج و جشنهاي عروسي مواجهيم، بازار ۱۵ خرداد جنبوجوش بيشتري نسبت به روزهاي گذشته داشت و شلوغي بازار، مشابه ايام پاييز بود. بسياري از خانوادهها در حال خريد جهيزيه بودند و با دستان پر از مغازهها خارج ميشدند. بازار طلافروشان كه از روز گذشته مجددا بعداز سه هفته تعطيلي، فعال شده بود، ميزبان خريداران و فروشندگان بودند كه با توجه به حجم بالاي عرضه، قيمتها فروكش كرده بود. بسياري از طلافروشان طلا را گرمي ۱۴ ميليون و ۹۰۰ هزار تومان از مشتريان خريداري و ۱۵ ميليون و ۱۰۰ هزار تومان ميفروختند. قيمتهاي ديگر نيز عمدتا در همين دامنه در نوسان بود. بخشي از بازار لباسفروشان عمده هم كه سه هفتهاي تعطيل بودند، امروز بازگشايي شد و صداي چرخخياطيهاي صنعتي راسته لباسدوزيها نويد دوخته شدن زندگيهاي جديد را ميداد. قيمت البسه مردانه تقريبا تغييري نكرده بود اما در راسته لباسفروشيهاي زنانه برخي قيمتها افزايش اندكي داشت.
در چهارراه استانبول و سبزه ميدان بازار بزرگ كه محل اصلي تجمع دلارفروشان است نيز دلالان در حال خريد و فروش ارز بودند و دلار را در كانال ۱۴۳ هزار تومان ميفروختند. البته صرافيها خريد و فروش چنداني نداشتند. در عين حال صرافيهاي بانكها كه براساس سياستهاي جديد ارزي كشور و دستور بانك مركزي اقدام به فروش ارز ميكنند، ارزهاي عمده را حدود ۵۰۰ تا ۷۰۰ تومان كمتر از بازار آزاد عرضه كردند. برهمين اساس دلار در صرافي ملي ۱۴۲ هزار و ۵۶۶ تومان فروخته ميشد و قيمت هر اسكناس يورو در اين صرافي نيز ۱۶۴ هزار و ۱۸۰ تومان بود؛ اين درحالي است كه دلار فروشان چهارراه استانبول و سبزه ميدان قيمت دلار را بين ۱۴۳ تا ۱۴۴ هزار تومان و يورو را نيز بين ۱۶۵ تا ۱۶۷ هزار تومان ميفروشند. به نظر ميرسد راهكار ارزي دولت عدم جذابيت در عرضه ارز در صرافيهاي رسمي براي دلالان است تا سياستهاي تك نرخي شدن ارز ثبات يابد.
همزمان با اجراي اين سياست، دولت از ورود ميزان قابل توجهي ارز جديد به كشور نيز خبر داده است. معاون خدمات تجاري سازمان توسعه تجارت ايران با تاكيد بر بازگشت مناسب ارز در دو هفته اخير بعد از اجراي عرضه ارز در تالار توافقي، گفت: حجم قابل توجهي از ارز صادراتي از تعهدات گذشته و ارز جديد به چرخه اقتصاد در حال بازگشت است و مشكل خاصي در زمينه ورود ارز به كشور نيست و شركتهاي بزرگ نيز تعهدات گذشته را با رويه جديد رفع ميكنند.
او اظهارنظر قطعي درباره تاثيرگذاري اين تصميم را منوط به گذر زمان دانست و افزود: نشانههاي اجراي اين سياست در دو هفته اخير گواه اين مدعاست كه ارز قابل توجهي بازگشته و تامين ارز واردات كالاهاي ضروري در حال انجام و تالار ارز تجاري عملكرد نسبتا خوبي داشته است. اين مقام مسوول در سازمان توسعه تجارت ايران با استقبال از تغيير نگاه سياستگذار ارزي درحوزه تجارت خارجي، تصريح كرد: اين موضوع اثر محسوس خود را گذاشته است؛ نمود عيني اين تغيير نگرش را ميتوان در بازگشت دوباره صرافيها به چرخه نقل و انتقالات ارزي و برخي تسهيلگريهاي ارزي مشاهده كرد؛ اين موضوع يكي از مطالبات اصلي بخش خصوصي بود تا آنها بتوانند با شبكه گسترده صرافيها كار كنند و نقل و انتقالات محدود به تعدادي تراستي و بانك در شرايط پيچيده نقل و انتقال بينالمللينباشند. بنا بر اعلام سازمان توسعه تجارت ايران، وي از ذخاير راهبردي مناسب كالاي اساسي خبر داد و افزود: در ماههاي گذشته اين ذخاير كاهش پيدا كرده بود، اما در هفتههاي اخير با تغيير رويهها حجم قابل توجهي كالاي اساسي وارد و در بندرگاهها آماده تخليه و انبارش است كه اين اتفاق بسيار مثبت است. قنادزاده با گريز بر تصميمات حمايتي قابل توجه در هفتههاي اخير براي جبران شوك ارزي درحوزه كشاورزي و صنعت، گفت: تدوين بسته ۷۰۰ همتي كه براي حمايت از كسبوكارهاي آسيبديده در حوزه صنعت مصوب شد، در قالب سرمايه در گردش از اين هفته در حال طي فرايندهاي اجرايي است.
همزمان با اين تحولات بسياري از نمايندگان مجلس نيز از سياست اصلاحي دولت در مسير بهبود وضع اقتصاد ايران حمايت كردهاند. محمدمهدي مفتح گفت: مردم در ۲۲ دي ماه بهرغم همه مشكلات، شرايط اقتصادي كشور كه البته در نتيجه خصومت دشمنان در قبال ايران است، يكبار ديگر انسجام و اتحاد خود را در حمايت از انقلاب و مخالفت خود با امريكا و رژيم صهيونيستي در سراسر كشور نشان دادند. نماينده مردم تويسركان در مجلس شوراي اسلامي با بيان اينكه پيام اين اتحاد به مسوولان كشور، حمايت از انقلاب و در عين حال تاكيد بر حل مشكلات اقتصادي بود، گفت: بايد مسوولان كشور براي حل اين مشكلات اقدام كنند. چرا كه تورم سنگين است و بايد مهار شود. رييس كميسيون آييننامه داخلي مجلس شوراي اسلامي درباره اقدام دولت و مجلس براي اختصاص ارز ترجيحي به انتهاي زنجيره يعني مصرفكننده در راستاي مقابله با رانت و فساد گفت: در مسيري كه دولت پيشبيني كرده است، بايد مطمئن شود كه منافع ناشي از ارز ترجيحي به انتهاي زنجيره ميرسد تا ايدهها به درستي اجرايي شوند. وي تاكيد كرد: اگر ارز ترجيحي از ابتداي زنجيره برداشته شود و در انتهاي زنجيره كه مردم هستند، به درستي به آنها تعليق نگيرد، دوباره زحمت آن بر دوش مردم خواهد بود. به عبارتي روشهاي مختلفي براي اصلاحات اقتصادي و كنترل تورم وجود دارد، ولي بايد دولت راهي را در پيش بگيرد كه به درستي به نتيجه برسد و نتيجه آن حل مشكلات اقتصادي و بهبود وضعيت معيشت مردم باشد.
همچنين رضا سپهوند گفت: ملت ايران هميشه در مواقع اضطرار و زماني كه كشور نيازمند حمايت است، اين همراهي را نشان ميدهند و نمونه آن در جنگ ۱۲ روزه و جريان ناآراميهاي اخير بود كه با حضور در راهپيمايي ۲۲ دي اين حمايت را به صورت عملي ثابت كردند. نماينده مردم خرمآباد در مجلس شوراي اسلامي با بيان اينكه بايد حاكميت از اين حمايت مردم مراقبت كند، گفت: بايد تلاش شود با اقدامات سريع در راستاي حل مشكلات، بيش از اين به معيشت و اقتصاد مردم فشار وارد نشود. رييس فراكسيون توسعه متوازن مجلس شوراي اسلامي با تاكيد بر اينكه همه اركان نظام و قواي سه گانه بايد براي بهبود معيشت مردم تلاش كنند، گفت: بايد تلاش شود فسادي كه در ارز ترجيحي وجود داشت و دولت اقدام مناسبي براي حذف رانت و فساد و رساندن منافع و سود ارز دولتي به مصرفكننده داشت، اين فساد و رانت كاهش داده شود تا به ثبات قيمتها برسيم زيرا اين روند در پايداري نظام تاثير بسزايي دارد.
وي درباره اينكه تغيير شيوه ارائه ارز ترجيحي چه ميزان در جلوگيري از فساد و ارائه آن اثرگذار است، گفت: وقتي ارز ترجيحي از ابتداي زنجيره برداشته شده و به انتهاي زنجيره كه مصرفكننده است، برسد بسيار مهم است. چرا كه در يك دهه گذشته ارز ترجيحي به واردكنندهها داده ميشد كه انحرافات زيادي در آن وجود داشت و سبب شد ارز به مسير ديگري برود و برخي از واردكنندهها، كالا را به قيمت ارز ترجيحي كه دولت مصوب كرده بود، به بازار ارائه نميدادند. اين نماينده مجلس اضافه كرد: دولت تصميم گرفت يارانه را به حلقه آخر مصرف يا همان مردم بدهد و اين روند به ثبات قيمتها منجر خواهد شد و از فساد و رانت جلوگيري خواهد كرد. البته به نظرم زمان اجراي طرح مناسب نبود و ميتوانست پس از چند ماه كه از گراني بنزين گذشت، اين طرح اجرا ميشد. چرا كه جامعه ظرفيت آن را نداشت. همچنين نماينده مردم كرمان در مجلس شوراي اسلامي تاكيد كرد: نبايد فراموش كنيم كه در جنگ ۱۲ روزه هم مردم پاي كار آمدند و اگر مردم نباشند، كشور تواني ندارد و بايد با اقدام عملي براي حل مشكلات و بهبود معيشت مردم اين حضور را قدردانست.
عضو كميسيون اقتصادي مجلس شوراي اسلامي درباره اينكه آيا به رغم حضور ميليوني مردم در ۲۲ دي ماه، دشمنان دوباره مرتكب اشتباه و خطاي محاسباتي براي حمله مجدد خواهد شد، تصريح كرد: امريكا و رژيم صهيونيستي در انتظار تحقق اهداف و برنامههاي خود براي ضربه زدن به كشور هستند و قطعا نيروهاي مسلح و دستگاههاي امنيتي در اين باره پيشبينيهاي لازم را انجام دادند. اما بايد آمادگي لازم را براي هرگونه اقدام دشمن داشته باشيم. وي درباره تغيير شيوه اختصاص ارز ترجيحي و اينكه تا چه ميزان در بهبود معيشت مردم اثرگذار است، گفت: سالها است كه مشكل اقتصادي در كشور وجود دارد و به رغم برخورداري از منابع مختلف، اين شرايط نه تنها بهتر نشده بلكه بدتر هم شده است.اناركي با بيان اينكه براي اجراي درست طرح كالابرگ الكترونيكي، بايد همه دستگاههاي كشور كمك كنند، افزود: وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي در اين موضوع فقط مجري است و ساير دستگاهها بايد پول و كالا را به موقع به بازار برسانند. اما رساندن ارز ترجيحي به زنجيره نهايي كه مردم هستند بسيار بهتر است. چرا كه پيش از اين تعدادي رانت خوار يا واردكننده، درصدي از سود ارز ترجيحي را به خود اختصاص ميدادند و بخشي از ارز وارد بازار شده و بخشي ديگر وارد بازار نميشد و به بيرون از مرزها ميرفت. اين نماينده مجلس اضافه كرد: اقدام دولت با تخصيص ارز ترجيحي به انتهاي زنجيره كه مردم هستند در حقيقت شاهكار است تا اقلام تعيين شده كالاهاي اساسي به خود مردم برسد و فردي نتواند از رانت استفاده كند و اگر اين طرح را درست و به موقع انجام دهيم، قطعا ميتوانيم در مدت زمان محدود به ثبات برسانيم.با وجود آنكه حذف ارز ترجيحي گام نخست يك اصلاح بزرگ در اقتصاد ايران است اما همين موضوع نيز توانسته بخشي از چالشها در اين زمينه برطرف كند. بايد ديد كه با حمايتهاي صورت گرفته دولت چه گامهايي را براي تداوم اين اصلاح در دستور كار قرار خواهد داد.
