خطر در كمينِ محوطههاي باستاني در همسايگي تخت سليمان
۱۵ محوطه و تپه تاريخي ارزشمند در محدوده و نزديكي محوطه جهاني تختسليمان زير تيغ معدنكاوي درمعرض نابودي قرار گرفتهاند. از اين تعداد محوطه و تپه تاريخي دستكم ۸ محوطه در فهرست آثار ملي كشور به ثبت رسيده است.
۱۵ محوطه و تپه تاريخي ارزشمند در محدوده و نزديكي محوطه جهاني تختسليمان زير تيغ معدنكاوي درمعرض نابودي قرار گرفتهاند. از اين تعداد محوطه و تپه تاريخي دستكم ۸ محوطه در فهرست آثار ملي كشور به ثبت رسيده است. با اين حال، نه اعتراض اهالي و فعالان ميراثفرهنگي آذربايجانغربي بهجايي رسيده، نه نامه مخالفت مديركل ميراثفرهنگي استان به سازمان صمت، دادستان و مسوولان حقوقي آذربايجان غربي. مديركل ميراثفرهنگي آذربايجان غربي در نامه به مسوولان استان تاكيد كرده كه فعاليت معادن تكاب آسيب شديد به آثار و محوطههاي ثبت شده در فهرست آثار ملي كشور وارد ميكند. ۱۵ تپه و محوطه تاريخي درست در محدوده و نزديكي محوطه جهاني تختسليمان بهدليل پيشروي و فعاليتهاي غيرقابل توقف معدنكاوي در معرض نابودي قرار گرفته و پيشتر نيز، معدن «قزل قشلاق» در تكاب، كوه تاريخي «سنگر» را كه در ۵ كيلومتري تختسليمان و در نزديكي همين محوطه باستاني قرار گرفته است، دچار تخريب جدي كرده بود. فعالان و دوستداران ميراثفرهنگي آذربايجان غربي هشدار ميدهند كه درصورت تداوم فعاليت معدنكاوي، آن هم بهرغم دستور دادستان مبني بر توقف معدنكاوي، بخش مهمي از مواريث ملي و طبيعي اين منطقه براي هميشه نابود خواهد شد. شوذب محمدي، فعال ميراثفرهنگي كه نزديك به دو دهه است با انتقاد از اقدامات غيرقانوني معدن روستاي «قزل قشلاق» تيكانتپه (تكاب)، به ايلنا گفت: در تكاب و در محدوده روستاي قزل قشلاق و كوه سنگر كه فاصلهاي كمتر از ۵ كيلومتر با اثر جهاني تختسليمان دارد، آثار و محوطههاي تاريخي گستردهاي وجود دارد كه هماكنون زيرتيغ معادن واقع شده در اين محدوده در حال از بين رفتن هستند. معادني كه با مجوز و بدون مجوز درحال فعاليت هستند. او افزود: كوه سنگر روستاي قزل قشلاق ثبت ملي شده است اما فعاليت معدنكاوي نهتنها اين كوه تاريخي را كه ديگر محوطههاي اطراف كوه سنگر را تبديل به تخريبگاه محوطههاي تاريخي كرده است. بهطوري كه چندي پيش تپهاي كه رييس اداره ميراثفرهنگي تكاب، ارزش تاريخي آن را تاييد كرده بود، به فاصله آنكه اين تپه توسط رييس اداره ميراثفرهنگي براي ثبت در فهرست ملي افزوده شود بهيكباره محو و تخريب شد.
معدنكاوها به حكم قضايي تمكين نميكنند
محمدي گفت: با وجود شكايتهاي صورت گرفته؛ آقاي عتباتي (رييس دادگستري استان آذربايجان غربي) دستور توقف فعاليتهاي معدنكاوي را داده است، اما همچنان فعاليت معدني ادامه دارد. اين درحالي است كه ۹ شهريورماه ۱۴۰۴ نيز جعفر حضرتي (دادستان تكاب) دستور به توقف ادامه فعاليتهاي معدن به دليلعدم رعايت حريم قبرستان روستاي قزل قشلاق، رعايت نكردن حريم ۵۰۰ متري روستا و دپو زباله و لاشه سنگ داده بود. اما گويا حكم دادستاني هم نتوانسته است مانع از فعاليت اين معدن شود. كارشناسان ميگويند؛ تپه و محوطههاي باستاني كه مجوز معدنكاوي روي آنها صادر شده است، شامل «پاپاف قلعه»، «يولقون آغاج»، «اسكندري والايي»، «گوله گوله»، «همپاي خرابه»، «معدن قشلاق احمدآباد»، «معدن فافلو»، «برنجه»، «قزل قشلاق»، «قره بلاغ»، «قوشا بلاغ»، «چراغ يامان ساريجالو»، «مكتبخانه چيچكلو»، «قلعه نماي»، «تپه قبرستان سربازان عصر آهن»، «يارگلي يولقون»، «آغاج داس عقيل»، «يولقون آغاج»، «سنگ آفدره وسطي» و «پروخان زرشوران» است.
از ۷۰ معدن تكاب ۷ معدن در آثار و محوطههاي تاريخي فعاليت ميكنند
داوود فرازي (معاون ميراث فرهنگي استان آذربايجان غربي) نيز با ايلنا، در خصوص عدم تمكين معدنكاوها به دستورات قضايي و تداوم تخريب در محوطههاي تاريخي گفت: معادن در حوزه صنعت به دليل ايجاد اشتغال وجهه قابل قبول دارند اما اينكه فعاليتهاي معدنكاوي آثار تاريخي و ميراث فرهنگي كشور را تخريب كنند، اقدام موجهي نيست. فرازي با اعلام اينكه برخي مسوولان استاني در آذربايجان غربي معتقدند معادن بايد كار كنند و در اين ديدگاه ميراث فرهنگي در درجه دوم توجه قرار گرفته است، به وجود پروندههاي قضايي متعدد عليه معدنكاوي در محوطههاي تاريخي در تكاب و سلماس و شهرستانهاي آذربايجان غربي اشاره كرد و گفت: ميراث فرهنگي استان آذربايجان غربي در پيگيري پروندههاي قضايي توانسته جلوي فعاليت برخي از معادن در محوطههاي تاريخي را متوقف كند. فرازي گفت: وزارت صمت در برخي معادن ۴۰۰ هكتار را در اختيار معدنكاوها قرار داده است درحالي كه كار اصلي آنها در ۴ هكتار انجام ميشود و باقي عرصهها براي معدنكاوها ميماند كه بعدتر راهسازي در آن انجام ميدهند و به آثار تاريخي ميرسند و محوطههاي تاريخي را تخريب ميكنند.
محوطههاي باستاني تكاب زير چرخ لودرها رفتهاند
فيروز رحماني (فعال ميراثفرهنگي در آذربايجان غربي) نيز به ايلنا گفت: معدن قزلقشلاق نزديك به دو دهه است كه در حال فعاليت است و محوطههاي زيادي را از بين برده كه يكي از آنها كوه سنگر قزلقشلاق است، محوطههايي ارزشمند كه بهجاي مطالعه و پژوهش و تبديل آنها به سايتهاي علمي و گردشگري زير چرخ لودرهاي معدن تخريب شدهاند. وي افزود: درحال حاضر ۴ كوه و محوطه تاريخي در داخل همين معدن قرار گرفته و معدن درحال فعاليت و پيشروي است. به گفته اين فعال ميراث فرهنگي در استان آذربايجان غربي؛ معدن درحالحاضر بخش زيادي از روستا و محوطههاي قزل قشلاق را تخريب كرده و علاوه بر اين محوطههاي باستاني روستاهاي برنجه نيز تخريب شده و معادن ديگر در حال نابودسازي محوطه باستاني آغ داغ هستند.
