بخش خصوصی و ارز تک‌نرخی

حرکت به سمت تک‌نرخی‌سازی ارز همیشه مورد درخواست بخش خصوصی بوده است، چراکه اختلافی که در میان ارزهای مختلف وجود داشت باعث رانت، فساد و درآمد مترقبه برای برخی‌ها می‌شد. مساله دیگر این بود در شرایطی که ارز ترجیحی در اقتصاد وجود داشت، انگیزه‌ای برای تولید و ساخت داخل اقلام و کالاها وجود نداشت. وقتی ارز دولتی ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومان باشد، طبیعی است که کسی سراغ داخلی‌سازی نمی‌رود، اما در اینجا باید سیاست حمایتی در کنار تک‌نرخی‌سازی موردتوجه باشد که ظاهرا الان قرار است به نوعی این اختلاف را برای مردم جبران کنند. به این معنی که به جای آنکه به ابتدای خط این یارانه را بدهد، آن را به انتهای خط و خود مردم پرداخت می‌کنند، فقط نکته مهم این است که این سیاست باید به درستی اجرا شود. 

خود من مدت‌ها پیش پیشنهادی را به دولت‌های قبل ارائه داده بودم. این سیاست اقتباس و الگوبرداری از کشورهایی مثل سوئد است. در آنجا اگر یک خانواده سه نفره که برآورد شده بود، به عنوان مثال در ماه ۱۰ هزار کرون هزینه دارند در مقابل اگر درآمدشان ۸ هزار کرون است، کاری که دولت انجام می‌داد این بود که آن ۲ هزار کرون کسری را به صورت بلاعوض به خانواده پرداخت می‌کرد. من پیشنهاد کردم که در کشور خودمان هم می‌توان این کار را انجام داد. البته در کشور ما هزینه‌ای که یک خانواده در تهران دارد با هزینه‌ای که یک خانواده در روستایی در کرمانشاه دارد متفاوت است، اما به هر حال این موضوع قابل احصا است. می‌توان این کمک بلاعوض را در ایران هم اجرا کرد. اگر کسی هم بیشتر درآمد دارد، می‌توان از طریق مالیات به دهک‌های پایین‌تر پرداخت کرد. 

البته همین که دولت این اقدام را شروع کرده یک قدم به جلو است، ولی درست‌تر این است که حقوق‌ها را براساس شرایط به‌روز کنند، یعنی کاری که ترکیه هم انجام داد. ترکیه هم نرخ ارز و هم تورمش بالا رفت اما کاری که انجام داد این بود که کمک‌هایی که پرداخت می‌کردند را سر 6 ماه مورد بازنگری قرار می‌داد. ما هم اولین کشوری نیستیم که این سیاست را اجرا کردیم.

کشورهایی بوده‌اند که از ما تورم بالاتر داشتند و کشورهایی هم بودند که تورم پایین‌تری داشتند. دولت می‌تواند در بودجه‌ریزی که الان هم فصلش است به این موضوع توجه شود. اگر بودجه صرفا براساس تقاضا باشد و متناسب با درآمد نباشد کسری بودجه به وجود می‌آید. کسری بودجه هم به تامین نقدینگی منجر می‌شود که نتیجه‌اش تورم است و این چرخه مدام ادامه پیدا می‌کند که در سال‌های گذشته شاهد آن بوده‌ایم. دولت باید تصمیم جدی بگیرد و جامعه هم کمک کند. دولت به هر حال جراحی را انجام می‌دهد که تبعاتی دارد و نمی‌تواند بدون خونریزی باشد، اما باید از نظرات کارشناسان و بخش خصوصی هم استفاده کند.