بورس روي خط سودسازي

بازار سهام در هفته اخير عملكرد مثبتي را به نمايش گذاشت و به نظر مي‌رسد پس از يك دوره اصلاحي، وارد فاز رشد جديدي شده است. در مقابل، بازارهاي موازي شاهد روند نسبتا اصلاحي بوده‌اند و نتوانسته‌اند عملكرد چشمگيري داشته باشند. اين تغيير روند در بازار سرمايه، بيشتر از يك نوسان موقت، نشان‌دهنده تحول در فاز كلي بازار است.

بازار با احتياط به فعاليت خود آغاز كرد، اما به سرعت نشان داد كه محرك اصلي رشد، ديگر شايعات و انتظارات نيست، بلكه سودآوري واقعي شركت‌ها و عملكرد آنها است. تصميمات ارزي و نزديك شدن نرخ‌هاي مبادله‌اي به بازار، به‌خصوص در صنايع مرتبط با ارز، براي اولين‌بار پس از مدتي تاثير مستقيمي بر سودآوري شركت‌ها گذاشت. اين موضوع باعث جذب نقدينگي به گروه‌هايي مانند پتروشيمي، پالايشگاهي و تا حدي بانك‌ها شد. رشد گسترده بازار در دو روز مياني هفته، همراهي شاخص كل و هم‌وزن و كاهش قابل توجه صف‌هاي فروش، نشان داد كه رشد بازار تنها به دليل عملكرد چند نماد شاخص‌ساز نيست.

با اين حال، در روز چهارشنبه شاهد تغيير رفتار معامله‌گران بوديم. بخشي از بازار به شناسايي سود و احتياط روي آورد و هيجان جاي خود را به آرامش داد. اما اين مكث را نمي‌توان ضعف بازار دانست. ورود به كانال بالاتر، همراه با كاهش كنترل‌شده و جابه‌جايي پول بين گروه‌ها، بيشتر شبيه به بلوغ يك روند است تا پايان آن. در اين شرايط، انتقال بخشي از نقدينگي به صندوق‌هاي طلا بيشتر به عنوان پوشش ريسك تلقي مي‌شود تا خروج از بازار سهام. به‌طور كلي، بازار در حال حاضر بيشتر به محاسبه و كمتر به «اميد» واكنش نشان مي‌دهد. تا زماني كه منطق سودآوري پابرجاست، اصلاح‌ها احتمالا كوتاه‌مدت و محدود به برخي گروه‌ها خواهند بود و به يك ريزش گسترده منجر نخواهند شد.

سرمايه‌گذاران در اولين روز كاري سال جديد ميلادي با احتياط وارد بازار شدند. شاخص كل بورس تنها با رشد ناچيز ۹۶۲ واحدي به ۴ ميليون و ۷۱ هزار واحد رسيد. در مقابل، شاخص هم‌وزن كه نمايانگر عملكرد سهام كوچك‌تر است، با افت بيش از ۱۵ هزار واحدي مواجه شد و نشان داد كه فشار فروش بر سهام كوچك‌تر بيشتر است.

با وجود ارزش معاملات خرد قابل قبول ۳۲.۸ تريليون تومان، ۷۲ درصد از بازار در وضعيت منفي قرار داشت. نقدينگي بيشتر به سمت صنايع شيميايي و پالايشي حركت كرد، در حالي كه سهام خودرو و بانك‌ها شاهد خروج نقدينگي بودند.

روز دوشنبه، بازار شاهد يك جهش مثبت بود. سياست يكسان‌سازي نرخ ارز، كه به نظر تحليلگران، رانت ناشي از چندنرخي بودن را از بين برده است، محرك اصلي اين جهش بود. شاخص كل با صعود چشمگير ۱۰۵ هزار واحدي به ۴ ميليون و ۱۷۶ هزار واحد رسيد. شاخص هم‌وزن نيز بيش از ۱۸ هزار واحد افزايش يافت و سقف يك ميليون و ۱۰۷ هزار واحد را به ثبت رساند. اين رشد گسترده نشان داد كه نقدينگي نه تنها به دنبال چند سهم بزرگ، بلكه به دنبال شركت‌هايي است كه مي‌توانند از تغييرات ساختاري سود ببرند.

نمادهاي بزرگ پتروشيمي، پالايشي و بانكي شاهد ورود بيش از ۳.۵ تريليون تومان پول حقيقي بودند و ارزش بازار از مرز ۱۲.۵ تريليون تومان عبور كرد. اين روند مثبت در روز سه‌شنبه نيز ادامه يافت و شاخص كل با رشد ۱۱۱ هزار واحدي به مرز ۴.۳ ميليون واحد نزديك شد. بيش از ۹۰ درصد نمادها در مدار مثبت قرار گرفتند.

در روز چهارشنبه، بازار با احتياط بيشتري عمل كرد. شاخص كل در نهايت با رشد ۷۲ هزار واحدي به سطح چهار ميليون و ۳۶۰ هزار واحد رسيد و براي اولين‌بار وارد كانال ۴.۳ شد. با اين حال، شاخص هم‌وزن اندكي عقب نشست و نقدينگي شروع به شناسايي سود كرد. خروج حدود ۶۵۵ ميليارد تومان پول حقيقي و خروج نقد از صندوق‌هاي طلا نشان داد كه بخشي از هيجان هفته جاي خود را به احتياط داده است. با اين حال، اين مكث را نمي‌توان ضعف دانست و ورود نقدينگي به صندوق‌هاي طلا بيشتر به عنوان پوشش ريسك تلقي مي‌شود تا فرار كامل از بازار.

به‌طور خلاصه، بازار سهام در هفته اخير عملكرد مثبتي داشته و به نظر مي‌رسد پس از يك دوره اصلاحي، وارد فاز رشد جديدي شده است. با اين حال، در روز چهارشنبه شاهد احتياط بيشتر و شناسايي سود بوديم. با توجه به منطق سودآوري و رشد شركت‌ها، اصلاح‌ها احتمالا كوتاه‌مدت و محدود خواهند بود.

سودآوري واقعي در بورس

همايون دارابي، كارشناس بازار سرمايه رفتار اين هفته را نشانه‌اي از ورود بازار به فاز سودآوري واقعي مي‌داند. رشد اخير از هيجان يا جو رواني تغذيه نمي‌شود، بلكه از جنس واقعي‌شدن اعداد و نسبت‌هاي مالي است. دارابي توضيح مي‌دهد: تصميمات ارزي اخير باعث شد درآمد شركت‌هاي صادراتي با نرخ‌هايي نزديك‌تر به واقعيت محاسبه شود؛ همين موضوع محرك ورود نقدينگي به سهام دلاري شد. الان بازار نه از اميد، كه از عدد جان گرفته است.موتور رشد بازار در صنايع پتروشيمي، پالايشي و بانكي روشن شده، اما مسير پيش‌رو بدون چالش نيست. اما بايد متوجه بود كه اگر اصلاحات ساختاري در گروه‌هاي خودرويي، دارويي و غذايي انجام نشود و قيمت‌گذاري دستوري ادامه پيدا كند، بخشي از انرژي بازار تخليه خواهد شد.

نگراني ديگر اين كارشناس، ابهامات مالياتي و بودجه‌اي است و بر همين اساس اين نكته را مطرح مي‌كند كه تمديد معافيت‌هاي مالياتي براي افزايش سرمايه از محل سود انباشته اگر در بودجه حفظ نشود، فشار هزينه‌اي قابل توجهي بر شركت‌ها، به‌ويژه بانك‌ها، وارد مي‌كند. بازار اين موضوع را دقيق دنبال مي‌كند.وي به تأثير رواني نرخ‌هاي بهره بالا اشاره مي‌كند و آن را عاملي مي‌داند كه ممكن است جريان نقدينگي تازه را تا حدي كند كند. با اين حال معتقد است: اصلاح‌هاي فعلي كوتاه‌مدت و درون‌گروهي‌اند. منطق سودآوري هنوز دست بالا را دارد، و تا وقتي اين منطق برقرار باشد، ترس از ريزش فراگير معنايي ندارد.در نهايت او نتيجه مي‌گيرد كه سياست يكپارچگي تالارهاي ارزي هرچند از منظر مالياتي و انضباطي اثر مثبت دارد، اما براي بازار سرمايه، تغيير بنيادي محسوب نمي‌شود؛ بورس مسير خودش را بر اساس سود واقعي شركت‌ها مي‌رود، نه تيترهاي سياستي.

هفته منتهي به ۱۷ دي براي بورس، فقط يك رشد عددي نبود؛ نشانه‌اي بود از تغيير رفتار. بازاري كه ديگر به وعده واكنش نشان نمي‌دهد، بلكه حساب و كتاب مي‌پرسد و همانطور كه دارابي گفته، تا وقتي عددها راست بگويند، بازار آرامش خود را حفظ خواهد كرد. در مجموع، بازار اين روزها كمتر به اميد و بيشتر به محاسبه واكنش نشان مي‌دهد. تصميمات ارزي، به‌ويژه در صنعت شيميايي كه همچنان مقصد اصلي ورود پول باقي ماند، مستقيما بر محاسبات سودآوري شركت‌ها اثر گذاشته است.

تا زماني كه اين منطق سودآوري پابرجاست، اصلاحات مشاهده‌شده، بيشتر كوتاه‌مدت و درون‌گروهي خواهد بود؛ اصلاحاتي كه نشانه بلوغ يك روند است تا پايان آن. چالش‌هاي پيش‌رو، همچون ابهامات باقي‌مانده در گروه‌هاي خودرو و دارو و همچنين مسائل بودجه‌اي، تعيين‌كننده سرعت و پايداري حركت بعدي بازار خواهد بود.