چگونه مواد معدني حياتي به نفت جديد تبديل شدند؟
قرار بود گذار سبز، پروژه اخلاقي بزرگ اين نسل باشد اما در حال تبديل شدن به عرصه جديدي از سياست قدرت است كه در آن، ليتيوم جايگزين نفت و كبالت، جايگزين زغالسنگ ميشود و سلسله مراتب قديمي استخراج، در رنگهاي پاكتر متولد ميشوند.
به گزارش ايسنا، در زير زبان كربنزدايي، حقيقتي ناخوشايند نهفته است: مواد معدني كه انرژي صفر خالص را تامين ميكنند، ژئوپليتيك نابرابري را احيا ميكنند. تقاضا براي مواد معدني حياتي در حال افزايش است. آژانس بينالمللي انرژي (IEA) تخمين ميزند كه در مسير صفر خالص، تقاضا براي ليتيوم تا سال ۲۰۴۰، بيش از ۴۰۰ درصد، كبالت ۲۰۰ درصد و نيكل تقريبا ۱۰۰ درصد افزايش خواهد يافت. يك وسيله نقليه برقي، تقريبا شش برابر يك ماشين معمولي به مواد معدني نياز دارد و يك نيروگاه بادي فراساحلي تقريبا شش برابر يك نيروگاه گازسوز به مواد معدني نياز دارد. با اين حال، چين حدود ۶۰ درصد از توليد عناصر خاكي كمياب و نزديك به ۹۰ درصد از ظرفيت فرآوري جهاني را كنترل ميكند. امريكا همچنان براي حداقل دهها ماده معدني حياتي كاملا وابسته به واردات بوده و براي حدود ۳۰ ماده معدني ديگر، بيش از ۵۰ درصد وابسته است. هنگامي كه پكن در سال ۲۰۲۴، صادرات گاليوم و ژرمانيوم را براي مدت كوتاهي محدود كرد، تحليلگران «شوراي روابط خارجي» در مورد شوكهاي بالقوه چند ميليارد دلاري به زنجيرههاي تامين توليد پيشرفته هشدار دادند. مواد معدني كه زماني حوزه زمينشناسي بودند، به ابزاري براي كشورداري تبديل شدهاند. استراليا، تقريبا نيمي از ليتيوم جهان را توليد ميكند و ذخاير عظيمي از نيكل، كبالت، منگنز و عناصر خاكي كمياب را دراختيار دارد. استراتژي مواد معدني حياتي كانبرا، آشكارا اين منابع را هم به عنوان يك فرصت اقتصادي و هم به عنوان يك دارايي استراتژيك مطرح ميكند و نويد بالا رفتن در زنجيره ارزش و ايجاد توانايي حاكميتي را ميدهد. چارچوبهاي دوجانبه جديد با امريكا، ژاپن، هند و اتحاديه اروپا، استراليا را به عنوان يك تامينكننده قابل اعتماد در جهاني كه بهطور فزايندهاي تكهتكه ميشود، قرار ميدهد. محققان دانشگاه سازمان ملل متحد پيشنهاد ايجاد يك «معتمد جهاني مواد معدني» را دادهاند كه يك چارچوب مشاركتي براي مديريت مواد معدني حياتي به عنوان داراييهاي استراتژيك مشترك، تثبيت بازارها، اجراي شفافيت و تضمين تقسيم عادلانه منافع خواهد بود. ديگران خواستار گنجاندن مستقيم مديريت مواد معدني در معماري اقليمي، با استانداردهاي الزامآور در مورد حقوق كار، رضايت بوميان و حفاظت از محيطزيست شدهاند. براساس گزارش مدرن ديپلماسي، گروه هفت (G۷) با تاييد اصول بازارهاي معدني حياتي مبتني بر استانداردها، حركت در اين مسير را آغاز كرده است. كانادا بودجه مواد معدني حياتي خود را به مشاركت بوميان پيوند داده است. انتظار ميرود در اجلاس اقليمي سازمان ملل (COP۳۰)، مديريت منابع بهطور برجسته در مذاكرات گذار عادلانه نقش داشته باشد.
