اميد به بهبود وضعيت اقتصاد با جابهجايي در ساختمان ميرداماد
در شرايطي كه اقتصاد ايران طي ماههاي اخير با نوسانهاي شديد در بازار ارز و طلا، افزايش انتظارات تورمي و تشديد فشار بر معيشت خانوارها روبهرو بود، دولت تصميم به تغيير در رأس بانك مركزي گرفت؛ تغييري كه از نگاه بسياري از ناظران، تلاشي براي بازتنظيم سياستهاي پولي و بازگرداندن ثبات به بازارهاي كليدي ارزيابي ميشود.
در شرايطي كه اقتصاد ايران طي ماههاي اخير با نوسانهاي شديد در بازار ارز و طلا، افزايش انتظارات تورمي و تشديد فشار بر معيشت خانوارها روبهرو بود، دولت تصميم به تغيير در رأس بانك مركزي گرفت؛ تغييري كه از نگاه بسياري از ناظران، تلاشي براي بازتنظيم سياستهاي پولي و بازگرداندن ثبات به بازارهاي كليدي ارزيابي ميشود. در همين چارچوب، رييسجمهور با صدور حكمي عبدالناصر همتي را به عنوان رييسكل جديد بانك مركزي منصوب كرد و محمدرضا فرزين از اين سمت كنار رفت؛ تصميمي كه بازتابدهنده حساسيت شرايط اقتصادي و انتظارات فزاينده از نهاد پولي كشور است. افزايش مستمر قيمت دلار و رشد همزمان بهاي طلا در بازار داخلي، طي هفتهها و ماههاي گذشته به يكي از اصليترين دغدغههاي سياستگذاران اقتصادي تبديل شده بود. نوسانهاي نرخ ارز نهتنها بر قيمت كالاهاي وارداتي و هزينه توليد اثر گذاشت، بلكه به شكلگيري فضاي بيثبات در تصميمگيريهاي اقتصادي و افزايش نااطميناني در ميان فعالان بازار انجاميد. در چنين فضايي، عملكرد بانك مركزي بيش از گذشته زير ذرهبين كارشناسان و افكار عمومي قرار گرفت و بحث درباره كارآمدي سياستهاي ارزي و پولي شدت گرفت. هرچند دولت بارها بر كنترل بازار و مديريت منابع ارزي تأكيد كرده بود، اما تداوم فشارها نشان ميداد كه نياز به بازنگري در شيوه مديريت اين حوزه احساس ميشود.
انتصاب عبدالناصر همتي، كه پيشتر نيز تجربه رياست بانك مركزي را در كارنامه خود دارد، از سوي دولت به عنوان گامي در جهت استفاده از تجربه مديريتي و آشنايي با سازوكارهاي پيچيده پولي و بانكي معرفي شده است. انتظار ميرود در دوره جديد، تمركز بيشتري بر مهار تورم، كنترل رشد نقدينگي، ساماندهي بازار ارز و اصلاح ناترازيهاي بانكي صورت گيرد؛ موضوعاتي كه در سالهاي اخير به چالشهاي مزمن اقتصاد ايران تبديل شدهاند. همزمان، دولت اميدوار است با اين تغيير، پيام روشني به بازارها درباره عزم خود براي ايجاد ثبات و كاهش التهابات ارسال كند. اين جابهجايي مديريتي در فضايي انجام شد كه نارضايتيهاي پراكندهاي نسبت به افزايش قيمتها و كاهش قدرت خريد در جامعه مطرح بود، هرچند اين واكنشها عمدتاً در سطح مطالبات اقتصادي باقي مانده است. در مجموع، تغيير رييسكل بانك مركزي را ميتوان بخشي از تلاش دولت براي پاسخ به شرايط خاص اقتصاد كشور دانست؛ تلاشي كه موفقيت آن بيش از هر چيز به هماهنگي سياستهاي پولي با ساير اجزاي سياستگذاري اقتصادي و ميزان همراهي ساختارهاي كلان اقتصاد بستگي خواهد داشت. عبدالناصر همتي رييس جديد كل بانك مركزي در حاشيه جلسه هيات دولت در جمع خبرنگاران درباره سياستهاي جديد ارزي دولت اظهار كرد: وظيفه بانك مركزي كنترل تورم و نظارت بر بانكهاست. برگشت من به بانك مركزي به اين علت بود كه شرايط را براي خدمت فراهم ديدم. كشور نياز به تلاش همه قوا دارد تا بتوانيم شرايط موجود اقتصادي را ساماندهي كنيم. رييس بانك مركزي عنوان كرد: به مردم قول ميدهم ثبات اقتصادي را فراهم كنيم، كنترل تورم وظيفه ماست و دليل تورم نيز كسري بودجه است كه بايد كنترل شود. با بانكهاي ناتراز برخورد ميكنم. همتي گفت: معيشت مردم براي ما در اولويت است و اين مساله را پيگيري ميكنيم. در برنامه داريم رانت ارز چند نرخي را به تدريج جمع كنيم كه خود اين از دلايل ناترازي است. به مردم قول ميدهم بازار ارز به ثبات ميرسد. وي با بيان اينكه معيشت مردم بسيار مهم است و بانك مركزي آن را به عنوان اولويت اصلي خود در كمك به ساير دستگاههاي مسوول پيگيري خواهد كرد، يادآور شد: حتماً فساد و رانت ناشي از چندنرخي بودن ارز را جمع خواهيم كرد. يكي از دلايل اصلي التهابات در بازار ارز، چندنرخي بودن، رانت، فساد و سفتهبازي است كه در آن رخ ميدهد. حتماً اين وضعيت را سر و سامان خواهم داد. همتي ادامه داد: به مردم قول ميدهم تمام تلاشم را ميكنم تا ان شاءالله ثبات در بازار ارز به وجودآيد و حتماً هماهنگي بين بازارها را مدنظر خواهم داشت. بازار مالي يك بازار وسيعتر است و هماهنگي سيستم پولي با بازار سرمايه برقرار خواهد شد. رييس كل بانك مركزي بيان كرد: ثبات و توسعه بازار سرمايه جزو اهدافم است و حتماً به بازار سرمايه كمك خواهم كرد. برخورد با بانكهاي ناتراز كه عامل مهم تورم در كشورمان هستند و همچنين مديريت يكپارچه ارز در شرايط تحريمي، بحثهاي مهمي هستند كه ان شاءالله در روزهاي آينده بيشتر با شما و مردم عزيز در مورد آنها صحبت خواهم كرد. با تمام وجود وقتم را براي اين كار مهم ميگذارم و ان شاءالله در روزهاي آينده مردم عزيزمان خواهند ديد كه اين ثبات را به اقتصاد كشور بازميگردانيم. همتي با اشاره به برگزاري جلسههاي اخير با اصناف و فعالان اقتصادي، ادامه داد: محور صحبتها ثبات بازار بود و بازار هم به دنبال ثبات اقتصادي است. درباره نرخ ارز صحبت نميكنم؛ مسوول نرخگذاري نبايد بانك مركزي باشد و بانك مركزي بايد از نوسانات نرخ ارز جلوگيري كند. وي گفت: كانال يا دالاني براي نرخ ارز تعيين ميشود كه در اين دالان بر اساس روند اقتصاد كشور حركت و بر اساس آن روند، ثبات به نرخ ارز داده شود. حفظ و تقويت ذخاير ارزي مهمتر از مداخلات است. رييس كل بانك مركزي يادآور شد: تجربه سالهاي ۹۸ و ۹۹ در بانك مركزي را دارم كه با وجود مشكلات شديد درآمد ارزي كه كمترين درآمد وصولي ما در همين سالها بود و كمتر از ۱۰ ميليارد دلار ميشد اما با مديريت اصولي توانستيم ۱.۵ ميليارد دلار به ذخاير اسكناس اضافه كنيم. وي ادامه داد: با توجه به شرايط تحريمي، مديريت بازار ارز اصولي دارد و اين كار انجام خواهد شد. از صرافيها كمك گرفته ميشود چرا كه آنها شبكه مويرگي عظيمي هستند كه متأسفانه در حال حاضر از آنان غفلت شده و قرار است دوباره احيا شوند و ان شاءالله ثبات و آرامش در بازار ارز برقرار خواهد شد.
