تاثير معنادار بر P/E سهام
ساره محبعلي - قائم مقام مديرعامل سبدگردان كوروش نوشت: يكي از ويژگيهاي ساختاري بازار سرمايه ايران كه همواره محل بحث فعالان حرفهاي بوده، پايين بودن نسبت سهام شناور آزاد شركتها در مقايسه با استانداردهاي بينالمللي است.
صداي بورس| ساره محبعلي - قائم مقام مديرعامل سبدگردان كوروش نوشت: يكي از ويژگيهاي ساختاري بازار سرمايه ايران كه همواره محل بحث فعالان حرفهاي بوده، پايين بودن نسبت سهام شناور آزاد شركتها در مقايسه با استانداردهاي بينالمللي است. اين موضوع نهتنها بر نقدشوندگي و رفتار قيمتي سهام اثرگذار است، بلكه در سطحي عميقتر، بر نحوه شكلگيري نسبتهاي ارزشي از جمله P/E نيز تأثير معنادار دارد.از نگاه نهادي، پايين بودن شناوري آزاد را نميتوان صرفاً يك انتخاب مديريتي دانست؛ بلكه حاصل تركيب چند عامل تاريخي و نهادي است:
۱. مالكيت متمركز و شبهدولتي: بخش قابل توجهي از شركتهاي بورسي ايران يا مستقيماً دولتياند يا از طريق نهادهاي عمومي غيردولتي، هلدينگها و صندوقهاي بازنشستگي كنترل ميشوند. اين سهامداران عمده انگيزهاي براي افزايش شناوري ندارند و سهام را به عنوان ابزار كنترل مديريتي نگاه ميكنند، نه دارايي قابل معامله.
۲. ضعف بازار كنترل شركتي (Corporate Control Market): در بازاري كه تهديد تصاحب، ادغام يا تغيير مديريت عملاً وجود ندارد، سهامدار عمده نيازي به عرضه سهام و افزايش شناوري احساس نميكند.
۳. نگراني از نوسانگيري و بيثباتي قيمت: بسياري از سهامداران عمده تصور ميكنند افزايش شناوري موجب افزايش نوسان قيمت و تسهيل سفتهبازي كوتاهمدت ميشود، در حالي كه تجربه بازارهاي توسعهيافته خلاف اين موضوع را نشان ميدهد.
۴. ساختار مقرراتي و مشوقهاي ناكافي: اگرچه سازمان بورس حداقلهايي براي شناوري تعيين كرده، اما مشوق قوي اقتصادي براي افزايش شناوري وجود ندارد و هزينه نگهداشت سهام كنترلي تقريباً صفر است.يكي از سوءبرداشتهاي رايج در بازار، مقايسه ساده نسبت P/E بدون توجه به ساختار شناوري است. در عمل، P/E در بازار با شناوري پايين لزوماً يك شاخص ارزشي قابل اتكا نيست.
الف) تورم مصنوعي P/E در فازهاي صعودي: در سهامي با شناوري پايين، افزايش قيمت ميتواند بسيار سريعتر از رشد سود رخ دهد. در نتيجه، P/E به سطوح غيرواقعي ميرسد، نه به دليل انتظارات بنيادي، بلكه بهواسطه كمبود عرضه.
ب) فروپاشي سريع P/E در فازهاي اصلاحي: در زمان افت بازار، همان شناوري پايين به تشديد ريزش قيمت منجر ميشود. P/E ناگهان به سطوح بسيار پايين سقوط ميكند كه الزاماً به معناي ارزندگي نيست، بلكه ناشي از ريسك نقدشوندگي است.
ج) تخفيف نهادي (Liquidity Discount): سرمايهگذاران حرفهاي و صندوقها معمولاً براي سهام كم شناور نرخ تنزيل بالاتري در نظر ميگيرند يا اساساً از سرمايهگذاري در آن اجتناب ميكنند. بنابراين، در تحليلهاي حرفهاي عملاً بايد از مفهومي تحت عنوان P/E تعديلشده با ريسك نقدشوندگي سخن گفت.
