50میلیارد دلار درآمد بیشتر با ازدیاد برداشت نفت
گروه انرژی
از آن زمان که ایران رتبه دوم اوپک را در زمینه تولید نفت به خود اختصاص داده بود مدت زیادی نگذشته است اما جبران همین مدت کم، زمان بسیاری میبرد. در آن تاریخ، ایران قریب به 4میلیون بشکه نفت در روز تولید میکرد که در ادامه و به واسطه تحریم دچار اختلال بزرگی شد. مقامات، مسوولان و کارشناسان حوزه نفت نیز بارها تاکید کردهاند که چاه نفت مانند شیر آب نیست و نمیتوان هر موقع اراده کرد شیر آب را باز کرد و نفت تولید کرد. توقف فعالیت چاههای نفتی، تولید نفت دوباره از آنها را مختل میکند. مساله ازدیاد برداشت از چاههای نفتی ایران تاکنون و در ظاهر بارها مطرح شده است اما حالا و با داغ شدن بحث برداشته شدن تحریمها، شرکت ملی نفت ایران و کلیه شرکتهای تابعه آن در تلاشند تا تولید نفت خام را افزایش داده و در نتیجه به محض باز شدن فضا برای صادرات، نفت ایران را روانه بازارهای جهانی کنند.
یکی از این شرکتهای تابعه، شرکت نفت فلات قاره است. بر اساس گزارش شانا رکنالدین جوادی معاون وزیر نفت و مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران در مراسم سی و پنجمین سالگرد تاسیس شرکت نفت فلات قاره ایران اعلام کرده است که اولویت نخست این شرکت در خلیجفارس در بحث نفت، رسیدن به تولید 800 هزار بشکهیی است و به همین خاطر در برنامه ششم توسعه باید به این موضوع به خوبی پرداخته شود. طبق بررسیهای «تعادل» بند هجدهم سیاستهای کلی برنامه ششم توسعه که توسط آیتالله سید علی خامنهای رهبر معظم انقلاب، ابلاغ شده بر «افزایش مستمر ضریب بازیافت و برداشت نهایی از مخازن و چاههای نفت کشور» تاکید کرده است. علاوه بر این بر اساس ماده 130 متن کامل برنامه پنجم توسعه، برای افزایش ضریب بازیافت مخازن کشور در طول برنامه به میزان یک درصد، وزارت نفت موظف است طی سال اول برنامه، برنامه جامع صیانتی و ازدیاد برداشت از مخازن هیدروکربوری را با رعایت اولویتبندی مخازن به تفکیک نواحی خشکی و مناطق دریایی تهیه و برای حسن اجرای آن اقدامات لازم را به عمل آورد. طبق این برنامه تولید نفت ایران باید 1.2میلیون بشکه در روز افزایش مییافت که سهم نفت فلات قاره از آن 350
تا 400 هزار بشکه در روز بوده است.
تولید نفت و گاز در خلیجفارس دارای جنبههای اقتصادی، سیاسی و امنیتی برای کشورهای این منطقه است، مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران، در این زمینه تاکید کرده است که با افزایش تولید نفت از این منطقه پر انرژی و پر چالش، میتوان نقش ایران را در منطقه پررنگتر کرد.
بهطور قطع همه به تاثیر اقتصادی افزایش تولید نفت برای یک کشور واقف هستند، اما این تاثیر دقیقا در درآمدها تا چه اندازه خواهد بود؟ بررسیهای «تعادل» نشان میدهد، شرکت نفت فلات قاره که رکنالدین جوادی از برنامه ازدیاد برداشت آن خبر داده است؛ بالغ بر 30 میدان نفتی که شامل 86 مخزن نفتی است، در اختیار دارد. نفت در جای مخازن این شرکت 96میلیارد بشکه معادل ١٥درصد نفت درجای کل ایران است. ذخیره قابل برداشت آن نیز 15.8میلیارد بشکه است که تاکنون حدود 7 میلیارد بشکه از آن تولید شده است.
برنامه رکنالدین جوادی برای افزایش تولید میدانهای نفتی این شرکت از سطح فعلی زیر 500 هزار بشکهیی به 800هزار بشکه در روز ملزم به اعمال طرحهای «ازدیاد برداشت» در میدانهای این شرکت است. بررسیهای در این زمینه نشان میدهد که پروژههای ازدیاد برداشت میتواند ضریب برداشت از میدانهای نفتی را حدود یک درصد افزایش داده و معادل 960میلیون بشکه نفت به ذخایر قابل برداشت این شرکت اضافه کند. به این ترتیب طبق محاسبات «تعادل» اگر قیمت نفت را 50 دلار در ازای هر بشکه در نظر بگیریم، اجرایی کردن طرح ازدیاد برداشت برای میدانهای نفتی شرکت نفت فلات قاره، حدود 50میلیارد دلار درآمدبه درآمد حاصل از فروش نفت ایران خواهد افزود. همچنین طبق این محاسبات اگر طبق آنچه جوادی گفته است تولید حدود 400هزار بشکهیی نفت فلات قاره به 800هزار بشکه در روز افزایش پیدا کند، درآمد فروش نفت از این شرکت با قیمت بین 50 تا 60 دلار، چیزی حدود 20میلیون دلار در روز افزایش پیدا خواهد کرد. این رقم معادل حدودا 8میلیارد دلار در سال است.
در حال حاضر بر اساس گفتههای معاون وزیر نفت کمتر از 500هزار بشکه نفت در شرکت فلات قاره تولید میشود این در حالی است که این مدت زمانی، بیش از 800هزار بشکه نفت در روز تولید میکرده است و اکنون به برنامهریزیهای دقیقی برای توسعه میدانهای جدید نفتی نیاز دارد تا بتواند ضریب بازیافت در مخازن کنونی را افزایش دهد. بر اساس گزارش نشریه فوربز در ماه آگوست، بیزینس مانیتور نرخ بازیافت در میدانهای نفتی ایران را بین 20 تا 30 درصد برآورد کرده است و دلیل پایین بودن این نرخ را تکنولوژیهایی دانسته که برخی از آنها به چند دهه گذشته باز میگردد. بر اساس گفتههای معاون وزیر نفت در صورت افزایش یک درصدی ضریب بازیافت نفت در این شرکت حدود یک میلیارد بشکه نفت به ظرفیت نفت قابل برداشت کشور افزوده میشود. اما بررسیها نشان میدهد وضعیت نرخ بازیافت در ایران بد و نامطلوب است.
به گزارش «تعادل» به نقل از مارکت واچ، در میان 25 شرکت برتر در زمینه ازدیاد برداشت از میدانهای نفتی، نام شرکت نفت ایران به چشم نمیخورد. در میان 25 شرکت برتری که بازیگران اصلی در عرصه ازدیاد برداشت از میدانهای نفتی هستند انواع مختلفی از شرکتها قرار دارند، از ابرشرکتهای نفتی گرفته تا شرکتهای دولتی یا نیمهدولتی و حتی برخی شرکتهای کوچک خصوصی. بر اساس تحلیلهای صورت گرفته توسط مارکت واچ، این 25 شرکت در تولید 93.6درصد از تولید نفت حاصل از ازدیاد برداشت در جهان نقش دارند. هر چند شرکتهای جدیدی هر روز قدم به این عرصه میگذارند اما پیشبینی میشود در چند سال آتی همچنان این 25 شرکت حرف اول را در زمینه اضافه برداشت از میدانهای نفتی در صنعت نفت دنیا بزنند. جای هیچ شکی نیست که این شرکتها نیز برای 5 سال آتی برنامههای زیادی دارند که به پیشرفت و توسعه آنها در این زمینه کمک خواهد کرد. همین مساله نشان میدهد اگر خواست ایران برای افزایش تولید از میدانهای نفتی خود که طبق بسیاری از برآوردهای جهانی اکنون عمر آنها بسیار طولانی شده است را به صورت جدی به مرحله عمل برساند، احتیاج به گرفتن کمک و همکاری با شرکتهای مطرح در
این زمینه خواهد داشت. تاکنون ایران سعی داشته است تا با کمک گرفتن از دانشگاهها در این زمینه به توفیقهایی دست پیدا کند اما نیاز طرحهای ازدیاد برداشت به تکنولوژیهای جدید باعث میشود تا در نهایت نیاز به حضور درجه یکهای این عرصه در دنیا، برای ایجاد تحولی جدی در این زمینه در این کشور حس شود.
