تلاش عربستان برای جلب توجه امریکا
گروه جهان
عربستان سعودی درصدد جلب سرمایهگذاری وسیع امریکا در اقتصاد این کشور با هدف کمک به تسریع روند متنوعسازی آن پس از افول پیوسته قیمتهای انرژی است. به گزارش فایننشالتایمز، یک مقام سعودی اعلام کرده، محمد بن سلمان، جانشین ولیعهد عربستان و رییس بانفوذ شورای اقتصاد و توسعه این کشور، طی سفر پدرش ملک سلمان به واشنگتن طرحهایش را برای مقامات و مدیران اجرایی امریکا تشریح کرده است. گفته میشود وی با ارائه طرحهای سرمایهگذاری در عربستان به طور مبسوط فرصتهای موجود برای سرمایهگذاری شرکتهای امریکایی را در بخشهایی از قبیل حفاری، نفت و گاز، مالی، مراقبتهای درمانی، خردهفروشی، امکانات تفریحی، آموزش و زیرساختارها تشریح کرده است.
محدودیتهای مربوط به مالکیت خارجی، مقررات سختکاری و رویههای پردردسر اداری برخی از چالشهای پیشروی فعالیتهای تجاری در عربستان است. پیشنهادهای ارائهشده در زمینه سرمایهگذاری نشاندهنده دیدگاههای شاهزاده محمد 30ساله است که از اختیارات بیسابقهیی در عرصه اقتصادی برخوردار است. عربستان با سقوط درآمدهای نفتی، بیکاری وسیع مواجه است. همچنین شبهنظامیان داخلی ازجمله شاخهیی از داعش در حال افزایش تحرکات و حملات خود در این کشور هستند. یک روز پس از نشست واشنگتن، نیروهای امنیتی عربستان مدعی شدند که یک توطئه را علیه یکی از بزرگترین تاسیسات نفتی این کشور خنثی کردهاند. بنابر این گزارش، ارائه طرحهای سرمایهگذاری پس از مذاکرات فشرده ملک سلمان با باراک اوباما، رییسجمهور امریکا، در مورد توافق هستهیی امریکا با تهران رقیب منطقهیی ریاض صورت گرفته است. افشین مولوی، عضو ارشد مدرسه عالی مطالعات بینالمللی پیشرفته دانشگاه جان هاپکینز گفته است: «در زمان تشدید تنشهای منطقهیی، این یک پیشنهاد چشمگیر به امریکاست و در اصل سعودیها خواهان مضاعف شدن رابطه واشنگتن با این کشورند که در تقابل با تنشهای اخیر بین سعودی و امریکاست.»
تنشها پا برجاست
شبکه بیبیسی جهانی با اشاره به سفر ملک سلمان به امریکا مینویسد: «واشنگتن نخستین دیدار ملک سلمان را به خاطر ولخرجیهای دربار پادشاهی به خاطر خواهد سپرد. کاروانی عظیم از اتومبیلهای لوکس متعلق به صدها مقامی که پادشاه را در این سفر همراهی میکنند. گرفتن کل هتلی ۲۲۲اتاقه که بنا به گزارشها به دلیل این سفر به فرش قرمز مزین و مجهز به مبلمان طلایی رنگ، شده است. پیامی که رهبران امریکا و عربستان در جریان دیدارشان فرستادند حاکی از روابط محکم 2کشور بود. «قوی، عمیق و همیشگی» از جمله صفاتی بود که 2رهبر هنگام دیدارشان در توصیف رابطه خود به کار بردند.»
اما واقعیت این است که اختلافات جدی همچنان وجود دارد. نشریه اکونومیست در گزارشی با عنوان «ملک سلمان سرانجام به کاخ سفید رسید» مینویسد: «ملک سلمان تضمینهای امریکا را دریافت کرده اما روابط دوطرف همچنان متشنج است. عربستانسعودی هنوز بزرگترین تولیدکننده نفت است با این حال میداند که این اهرم (نفت) دیگر کارایی گذشته را ندارد. اکنون جهان با مازاد عرضه نفت روبهروست و بسیاری از کشورهای نفتی در حال افزایش تولید خود هستند ازجمله خود ایالات متحده امریکا. سعودیها همچنین نگران هستند که در صورت ادامه روند فعلی و لغو تحریمها ایران بار دیگر به بازیگر نخست سیاسی و اقتصادی منطقه تبدیل شود. به دلیل همین نگرانی است که برخی، تجاوزات ریاض به یمن را نشانه تمایل این کشور به مبارزه برای دفاع از جایگاه خود در منطقه میدانند.»اکونومیست در گزارش خود آورده است: «گرچه ارسال تجهیزات جدید امریکایی به عربستان میتواند تا حدی به این رابطه تخریب شده کمک کند؛ اما ایالات متحده با وجود همکاری با ریاض در یمن اکنون به یکی از معترضان سیاستهای عربستان در این زمینه تبدیل شده است. تا جایی که رهبران عربستان سعودی در این سفر وعده دادهاند بنادر دریای سرخ را برای ارسال کمکهای بشردوستانه تحت حمایت سازمان ملل به یمن باز کنند.»
مخالفتهای سیاسی تنها چالش عربستان در ادامه به سیاستهای تجاوزکارانه در یمن نیست. هزینههای این جنگ هم چه به لحاظ مالی و چه به لحاظ انسانی در حال افزایش است. تنها در چند روزی که ملک سلمان عازم امریکا شده، حداقل 50سرباز ائتلاف به رهبری عربستان در یمن کشته شدهاند که 45تن از آنان سربازان امارات متحده عربی بودهاند. این بزرگترین تلفات ارتش امارات متحده عربی از زمان استقلال این کشور در سال 1971 میلادی بوده است. نشریه اکونومیست مینویسد: «تلفات اخیر ائتلاف به رهبری عربستان در یمن نشان میدهد که شاهزادههای جوان (و بیتجربه) منطقه خلیج (فارس) حاضرند برای ماجراجوییهای نظامی خود هزینه گزافی بپردازند.»
عربستان و امریکا در سوریه نیز اختلافنظرهای اساسی دارند. عربستان امیدوار است که واشنگتن نقش موثرتری در تلاش برای برکناری بشار اسد از قدرت داشته باشد. از سوی دیگر عربستان در حال مقاومت در برابر فشار ایالات متحده برای بازگشایی سفارت خود در بغداد است. آنتونی کوردزمن، تحلیلگر امور خاورمیانه در مرکز مطالعات بینالمللی و استراتژیک، معتقد است که مواجهه با چنین مشکلات پیچیدهیی در دور جدید آشوبها در خاورمیانه نیازمند انجام گفتوگوهایی استراتژیک میان واشنگتن و ریاض است که پیش از این ضرورتی برای آن وجود نداشت... (واقعیت این است که) روابط نزدیک امریکا با کشورهای عربی براساس عواملی تنظیم میشود که هیچ کدام کنترل بر آن ندارند.»
شبکه قطری الجزیره نیز در گزارشی با اشاره به دیدار باراک اوباما و ملک سلمان در کاخ سفید از «نگاه به آینده ریاض در ترمیم روابط با واشنگتن» سخن گفته است. الجزیره مینویسد: «این سفر تا حدی توانسته است برخی از نگرانیها و تردیدهای عربستان را از بین ببرد و همچنین به تقویت همکاری نظامی با امریکا منجر شود. 2طرف برای تسریع در تحویل تجهیزات نظامی و مهمات ساخت امریکا به عربستان به ارزش یک میلیارد دلار توافق کردهاند. عربستان در 5سال گذشته 90میلیارد دلار تسلیحات خریداری کرده است با این حال تحولات روزها و ماههای آینده در پروندههای منطقهیی، میزان نزدیک شدن روابط ریاض و واشنگتن و صداقت و اعتبار سخنان باراک اوباما را نشان خواهد داد.»
