رشد اقتصادی در ایران منجر به ایجاد اشتغال نمیشود
ربیعی: با افزایش هر یکدرصد در رشد اقتصادی، باید 100هزار شغل ایجاد شود
مقابله با بیکاری و ایجاد فرصتهای شغلی یکی از چالشهای بزرگ کشور است که در 10سال اخیر عواملی همچون رشد جمعیت جوان، رکود اقتصادی و رشد اقتصادی منفی و سیاستهای غلط دولت قبل، بحران اشتغال در کشور را تشدید کرد. اگرچه در 2 سال اخیر دولت یازدهم تاکید زیادی بر بهبود وضعیت اشتغال داشته است، اما هنوز هم سونامی بیکاری در کشور وجود دارد. به گفته وزیر کار با افزایش هر یکدرصد در رشد اقتصادی باید 100هزار شغل ایجاد شود اما در سال 93 اگرچه رشد اقتصادی مثبت و به 3درصد رسید اما ما در بازار کار شاهد شغلهای جدید نبودیم. بهطوری که در سال 93، 21میلیون و 500هزار نفر شاغل در کشور مشغول به فعالیت بودهاند که نسبت به سال گذشته (92) حدود 700هزار نفر کاهش یافته است، این درحالی است که رشد اقتصادی سال 92 منفی 2/2درصد بوده است.
اقتصاد بدون اشتغال 84 تا 92
بر اساس آخرین آماری که مرکز آمار ایران منتشر کرده است، نرخ بیکاری در سال 1392 ، 4/10درصد بود که در سال 93 به 7/10درصد رسید. بررسی وضعیت 10ساله اخیر بازار کار نشان میدهد این دوره بدترین وضعیت ایجاد اشتغال در دهههای اخیر را داشته است. در این میان گریزی به آمار نیروی کار مرکز آمار نشان میدهد سال 87 و 92 کمترین سطوح نرخ بیکاری را داشتهاند اما نمیتوان به این آمارها نگاه بدون شبههیی داشت؛ دقیقا در همین سالها کشور با یکی از شدیدترین رکودهای تاریخ اقتصادی خود مواجه بوده است. همچنین گفته میشود به دلیل وابسته شدن ساختار اقتصاد به واردات از نیمه دهه 80 تا سال 1389 و شوک ناشی از تحریمها از سال 1390 به بعد، بسیاری از کارگاهها از فعالیت بازایستادند و افراد بیشتری کار خود را از دست دادند. وضعیت نامطلوب تولید در کشور را منفی شدن رشد اقتصادی از سال 1391 به بعد به خوبی نشان میدهد. با این وجود، آمارها میگوید که از سال 1389 به بعد، «نرخ بیکاری» کاهش یافته است. این موضوع در ظاهر میتواند به عنوان موفقیتی در عملکرد اشتغالزایی این سالها تلقی شود. اما آیا در واقع چنین است؟ مسعود نیلی، مشاور اقتصادی رییسجمهور آماری
در مورد شغلهای ایجاد شده از سال 1335 تا 1385 ارایه کرده است که نشان از اختلاف زیادی با آمار بانک مرکزی در دهه 80 دارد. این اقتصاددان، میزان اشتغال ایجاد شده در بازههای زمانی 5 و 10ساله را از سال 1335 تا 1390 را اعلام کرده که بر اساس آن، کمترین اشتغال خالص ایجاد شده در نیم قرن گذشته، مربوط به دولت نهم و دهم است. بر این مبنا در سالهای 1385 تا 1390، میزان اشتغالزایی خالص سالانه، تنها 14هزار و 200 بوده است که بسیار ناچیز و در حد صفر است. این در حالی است که بنا بر ادعای احمدینژاد، میزان اشتغالزایی سالانه در دوره ریاست وی، بهطور متوسط سالانه 857 هزار نفر بوده است و طرحهای اشتغالی احمدینژاد و راهاندازی بنگاههای زود بازده اقتصادی بدون اشتغال را میتوان رقم زد. براساس آمارهای طرح آمارگیری از نیروی کار، یکی از ضعیفترین عملکردهای اقتصاد ایران در «ایجاد شغل جدید»، در فاصله سالهای 1384 تا 1392 به ثبت رسیده است. بهطوری که در کل این دوره 8ساله، حدود 740هزار شغل جدید به اقتصاد کشور افزوده شده و تعداد کل شاغلان، از حدود 6/20 میلیون نفر در ابتدای این دوره، به حدود 3/21 میلیون نفر در سال گذشته رسیده است. این
آمارها حاکی از این است که در کل این دوره، بهطور متوسط در هر سال کمتر از یکصد هزار شغل جدید ایجاد شده است. این در حالی است که این آمارها، از دادههای طرح آمارگیری از نیروی کار استخراج شده و کارشناسان بازار کار، معتقدند دادههای این طرح سندیت کمتری در مقایسه با دادههای سرشماری عمومی نفوس و مسکن دارند. آخرین سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال 1390 به اجرا رسیده و به همین دلیل، بازه چند ساله اخیر را نهایتا تا سال 1390 میتوان ادامه داد. به این ترتیب، میتوان «متوسط ایجاد شغل سالانه» در دوره 1385 تا 1390 را با دورههای زمانی پیشین مقایسه کرد. این مقایسه، بیانگر این است که تعداد شغلهای جدید ایجادشده در این دوره، نزدیک به 14هزار مورد در سال بوده است. برای داشتن درکی بهتر از اینکه چرا این عملکرد در مقایسه با اقتصاد ایران پایین است، کافی است توجه شود که در فاصله سالهای 1380 تا 1385، بهطور متوسط هر سال نزدیک به 700 هزار مورد شغل جدید در اقتصاد کشور به وجود میآمد.
ماموریت جهانگیری به نوبخت برای ارایه آمار بیکاری
در دهه مورد بررسی با سرکار آمدن دولت یازدهم اوضاع وضعیت اقتصادی کشور تغییر کرد اما در همین مدت 2سال، در نرخ بیکاری و ایجاد اشتغال اتفاق چشمگیری رخ نداده است. اگرچه ایجاد اشتغال و کاهش نرخ بیکاری یکی از شعارهای دولت یازدهم بوده اما هنوز نتوانسته است تجربه موفق خود در برنامهریزی برای کاهش تورم و افزایش رشد اقتصادی را در اشتغال هم داشته باشد. به همین دلیل هم هفته پیش اسحاق جهانگیری در شورای عالی اشتغال از نوبخت، رییس سازمان مدیریت و برنامهریزی خواست تا آماری دقیق از تعداد بیکاران و گزارشی از وضعیت کار در 10سال اخیر را برای برنامهریزی دقیق فراهم کند. به گزارش «تعادل» ربیعی، وزیر کار، تعاون و رفاه نیز درخصوص جزییات ارایه گزارش این وزارت به شورای عالی اشتغال که وضعیت 10 ساله بازار کار را تشریح کرده است، گفت: در این گزارش، اوضاع بازار کار ایران ارایه شده و پیشبینی این بازار تا افقهای درازمدت دیده شده به نحوی که نیاز کشور به اشتغال به صورت جدی مورد توجه قرار گرفته است.
ایجاد 20 گروه شغلی حوزه کشاورزی
ربیعی همچنین درخصوص مسائل دیگر مطرح شده در شورای عالی اشتغال افزود: در این گزارش نوع مشاغل در بخشهای سرمایهبر، خرد و متوسط اقتصاد مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. تصمیم بر آن شد که از اوضاع بازار کار قسمتی تهیه شود و در این راستا در نشست هفته گذشته شورای عالی اشتغال، 2طرح مهم اشتغالزایی از سوی بخش کشاورزی ارایه شد که در بخشهای پرورش ماهی و کشتهای گلخانهیی است. بنا بود براساس پیشبینیهای صورت گرفته، کاهش نرخ بیکاری در آینده با توجه به نرخ رشد اقتصادی محاسبه شود که این موضوع بستگی به میزان سرمایهگذاری کل دارد و بر مبنای نرخ رشد ۸درصدی اقتصادی اندازهگیری شده است. همچنین در این نشست موضوع ایجاد 20 گروه شغلی در بخش کشاورزی بررسی و مقرر شد تسهیلاتی برای حمایت مالی از ایجاد این مشاغل به شکل یارانهیی از سوی شبکه بانکی اعطا شود.
وی درخصوص رسیدن به رشد اقتصادی 8درصد و برنامههای وزارت کار تاکید کرد: رسیدن به رشد
8 درصدی که تاحدی غیرممکن است ولی معتقدم اگر اقتصاد در سال جاری بتواند 5درصد رشد را تجربه کند، با توجه به اینکه هر یک درصد رشد اقتصادی 100هزار شغل ایجاد میکند، در نهایت بتوان بیشتر از سال گذشته که به صورت خالص 400هزار شغل ایجاد شده بود، در سال جاری شغل ایجاد شود. در حال حاضر نیز بازار کار علائم و نشانههای خوبی از پیشرفت و اشتغالزایی دارد و با وجود انتقادات غیرمنصفانه و شرایط اقتصادی کشور که هماکنون قیمت نفت و میزان فروش نفت به نصف کاهش یافته، بازار کار به سمت شرایط خوبی در حرکت است.
دورنمای رشد اقتصادی 5 درصدی
ربیعی درباره مقایسه شرایط فعلی کشور با گذشته تاکید کرد: در دورانی که 750میلیارد دلار درآمد حاصل شد نتیجهیی در اشتغال نگرفتیم، نمیخواهم وضعیت اقتصادی گذشته را با حال مقایسه کنم ولی به هرحال ما امروز با قیمت فعلی نفت و با این میزان فروش و پولی که نمیتوانستیم انتقال دهیم، مواجه هستیم. وزیر کار همچنین از تلاش دولت برای تثبیت شرایط روانی سرمایهگذاری قدردانی کرد و افزود: یکی دیگر از کارهایی که در دولت تدبیر و امید صورت گرفته، ایجاد فضای امید برای سرمایهگذاری و پیگیری در کمیتههای استانی برای جلوگیری از تعطیلی واحدها و ممانعت از ریزش نیروی کار بوده است. برای سرمایهگذاری در مشاغل خرد و متوسط نیز اقدامات فراوان و مطالعات دقیقی صورت گرفته و شرکتهایی که نیاز به تسهیلات سرمایه در گردش دارند در سال گذشته تلاش کردند در این بخش پیشرفتهایی صورت گیرد.
