چین تامینکننده بزرگ تجهیزات پزشکی ایران
غذا و دارو مریم بورقانی
بزرگترین رویداد تجاری بازار درمان ایران 26اردیبهشت در تهران آغاز میشود و مسوولان و فعالان بخش خصوصی پیشاپیش از تاثیر مثبت این رویداد بر بازار تجهیزات پزشکی و درمان خبر میدهند. از طرفی معاون توسعه صادرات امور بینالملل سازمان غذا و دارو وعده تسهیل شرایط تولید با هدف صادرات را میدهد و از سویی، فعالان بخش خصوصی در گفتوگو با «تعادل» میگویند نباید در انتظار معجزه باشیم. با وجود دودستگی همیشگی دیدگاه بازار و دولت درباره وضعیت حال و آینده، چین در سال گذشته با حدود 100میلیون دلار صادرات تجیهزات پزشکی بزرگترین صادرکننده این کالاها به ایران بوده است و به نظر میرسد که این روند فعلا ادامه داشته باشد؛ دستکم تا محققشدن وعده دولتیها و فعالان بخش خصوصی.
بیش از ۵۳۰ شرکت اعلام آمادگی کردهاند تا در بازار تجهیزات پزشکی و دارویی ایران فعال شوند که از این تعداد ۱۷شرکت خارجی در حال حاضر حضور دارند و نمایندگان۲۰شرکت و کمپانی دیگر نیز حاضر خواهند بود. حسین سلمانزاده از فعالان این صنعت رویکرد این نمایشگاه را صادرات محصولات ایرانی معرفی میکند و وضعیت صادرات تجهیزات پزشکی از ایران به کشورهای منطقه را به عنوان بهترین بازار برای کسب درآمد در شرایط فعلی نسبت به گذشته بهتر ارزیابی میکند. هرچند که وی ادعا میکند در سال گذشته تنها 10میلیون دلار تجهیزات پزشکی و دارویی به عراق صادر کرده بودیم اما امسال تاکنون بالغ بر 200میلیون دلار اقلام پزشکی و دارویی به این کشور صادرات داشتهایم اما میزان صادرات تجهیزات پزشکی ایران به حدی اندک بوده که در آمار سالانه گمرک ارایه نشده است.
عراق و افغانستان مهمترین بازارهای هدف ایران برای بیشتر کالاهای ایرانی ازجمله محصولات دارویی و تجهیزات پزشکی است که اتفاقا بازار افغانستان در بخش وسایل پزشکی نیز به گفته سلمانزاده در سالهای اخیر کاهش پیدا کرده است که دلیل آن هم ارزانتر بودن محصولات چینی است که جای محصولات به گفته وی، باکیفیت ایرانی را در این کشور گرفته است. هرچند که سلمانزاده به وضعیت مالی بد همسایه شرقی ایران اشاره میکند و دلیل تمایل آنها به محصولات چینی را ارزانتر بودن آن میداند. با اینکه سلمانزاده اشارهیی به کیفیت وسایل و ابزار پزشکی نمیکند اما رییس اتحادیه بازرگانان تجهیزات پزشکی ایران تمام واقعیت را میبیند. مجتبی معظمی در گفتوگو با «تعادل» این طور اظهار نظر کرد: رشد صادرات به ارتقای کیفیت و کاهش قیمت تجهیزات پزشکی بستگی دارد و تا این تغییرات رخ ندهد، نمیتوان انتظار رشد ناگهانی صادرات ایران را داشت.
تنها راه رقابت؛ کاهش قیمت و افزایش کیفیت
از نظر این عضو اتاق بازرگانی، برای اینکه ایران دستکم در افغانستان از رقابت با اژدهای زرد بازنماند، باید علاوهبر اینکه قیمت تجهیزات پزشکی تولیدی خود را کاهش دهد، کیفیت آنها را نیز ارتقا دهد و حتی فکری هم برای تعرفههای گمرکی کند.
نگاه واقعگرا و بعضا تلخ معظمی بر سفر هیاتهای تجاری از کشورهای مختلف در ماههای اخیر به ایران هم سایه انداخته است. وقتی از او درباره تاثیر سفر و مذاکرات آخرین هیات آلمانی حاضر در ایران بر بازار آتی درمان میپرسیم، به صراحت میگوید: از این هیاتها زیاد آمدند و رفتند! باید صبر کنیم چون تحقق همه این انتظارات به تغییر روابط ما با کشورهای دیگر بستگی دارد.
اما نگاه مسوولان در سازمان غذا و دارو آرمانگرایانهتر از بازرگانان است. آصف مهدوی، معاون توسعه صادرات امور بینالملل سازمان غذا و دارو امیدوارانه خبر میدهد ضوابط صادراتی به نفع تولیدکنندگان تقویت میشود و تولیدکنندگان با طیبخاطر به صادرات محصول ایرانی بیندیشند. حتی مهدوی در تضاد با معظمی و آمار صادرات و واردات گمرک میگوید: عمدهترین صادرات کشور در حوزه تجهیزات پزشکی به کشورهای منطقه خصوصا همسایه صورت میگیرد و حتی برخی تولیدکنندگان توانستهاند با ارتقای کیفیت محصولات خود، به برخی کشورهای اروپایی و امریکایی صادرات داشته باشند. این معاون سازمان غذا و دارو بلندپروازانهتر، به صادرات محصولات پزشکی ایران به امریکا هم اشاره میکند و داشتن برخی مدارک را برای صادرات به این کشور الزامی میداند. با این حال، معاون توسعه صادرات امور بینالملل سازمان غذا و دارو از واقعبینی خیلی هم دور نمیافتد و تایید میکند که در چند سال گذشته حضور نمایشگاهی شرکتها از رونق افتاده بود که امروز این شرایط تغییر کرده است؛ «شاهد مثال ما همین کشور عراقی است که صحبتش رفت با شرایطی که به همت کارگروه توسعه و صادرات سازمان غذا و دارو و
با همکاری سندیکاها و انجمنهای مربوطه در آن کشور فراهم شد وزیر بهداشت عراق دستورالعملی 7مادهیی را ابلاغ کرد که پیرو آن حتما بازار خوبی برای شرکتهای دارویی و تجهیزات پزشکی ایجاد خواهد شد در این صورت آنها خواهند توانست با طیبخاطر، فعالیتهای خود را در جهت ارتقای صادرات عملیاتی کنند.»
مهدوی در نهایت دیگران را به واقعبینی دعوت میکند و با اشاره به تفاوت ملموس صادرات تجهیزات پزشکی با برخی حوزهها میگوید: اگر بخواهیم مبلغ صادرات این حوزه را با مثلا نفت و گاز قیاس کنیم قطعا رقم چشمگیری نخواهد بود اما با تقویت ضوابط صادراتی به نفع تولیدکنندگان و ایجاد تسهیلات لازم در این خصوص که در حال پیگیری است و با کشف بازارهای جدید و افزایش صادرات به کشورهایی مثل افغانستان و روسیه و دیگر کشورها قطعا به عدد قابل توجهی خواهد رسید.
رشد واردات سرنگهای ارزانقیمت
فارغ از اینکه کدام یک واقعیتها را دیدهاند و کدام رویاها را، آمار گمرک بهترین تصویر جامعتری نشان میدهد.
براساس آماری که از صادرات و واردات تجهیزات پزشکی در 12ماه سال گذشته از سوی گمرک ایران منتشر شده است، چین با صادرات تجهیزات پزشکی به ارزش تقریبی 100میلیون دلار به ایران، سردمدار کشورهای تامینکننده این کالاهای حیاتی بوده است. ازجمله محصولاتی که در سال گذشته به میزان قابل توجهی وارد ایران شده است، لوازم مصرفی آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی، بالن، استنت و... است که نسبت به سال92، ارزش دلاری آن رشد قابل توجه 1133.81درصدی داشته است. از کالاهای جالبی که در این بخش به صورت عمده وارد شده است، سوزن و سرنگ است که ارزش دلاری واردات آن گرچه کاهش 66درصدی داشته اما از نظر وزنی 36درصد رشد را نشان میدهد که نشاندهنده واردات کالاهای ارزانتر است. با توجه به اینکه چین بزرگترین تامینکننده تجهیزات و وسایل پزشکی ایران است و البته خبرهایی درباره سرنگهای بیکیفیت در بازار وجود دارد، میتوان این کاهش قیمت را به واردات کالاهای بیکیفیتتر هم ترجمه کرد.
گذشته از چین، ایران واردات قابل توجهی هم از کشورهای ژاپن و آلمان داشته است. هرچند که میزان واردات از این کشورها اصلا قابل مقایسه با چین نیست؛ از آلمان به ارزش 65میلیون دلار و از ژاپن به ارزش 17میلیون دلار واردات تجهیزات پزشکی صورت گرفته است. از طرفی میزان صادرات تجهیزات پزشکی به عراق و افغانستان هم در سال گذشته برابر با به ترتیب، حدود یکمیلیون و پانصد هزار دلار و 204هزار دلار بوده است.
کثرت واردات از چین و قلت صادرات به این دو در دسترسترین بازارهای ایران، گزارش امیدوارکنندهیی از بازار آتی آن نمیدهد. کسی هم انتظار ندارد که با برگزاری این نمایشگاه تغییر و تحولی رخ دهد. اما دستکم میتوان انتظار داشت که با ورود کشورهای صاحب فناوری به صنعت و بازار ایران، آینده روشنتری تنها از راه رقابت در انتظار باشد.
