شماره امروز: ۵۴۷

«تعادل» چالش‌ها و چشم‌اندازهای ترویج ساخت خانه‌های ویلایی یک طبقه را بررسی می‌کند

| | |

در شرایطی که بنا بر برخی برآورد‌ها، در پایان سال دوم فعالیت دولت، صرفا ساخت و تحویل 200 هزار واحد مسکونی (از مجموع وعده 2 میلیون آپارتمان در پایان دو سال اول) عملیاتی خواهد شد،

گروه راه و شهرسازی|

در شرایطی که بنا بر برخی برآورد‌ها، در پایان سال دوم فعالیت دولت، صرفا ساخت و تحویل 200 هزار واحد مسکونی (از مجموع وعده 2 میلیون آپارتمان در پایان دو سال اول) عملیاتی خواهد شد، دولت هفته گذشته، با هدف ترویج ساخت خانه‌های ویلایی یک طبقه توسط مردم، اعطای زمین با هزینه صفر در 900 شهر را کلید زد. بنابر تحلیل کارشناسان دولتی و غیردولتی، ساخت خانه‌های یک طبقه ویلایی در زمین‌های مورد نظر، به دلیل استفاده از تکنولوژی پایین‌تر و همچنین مشارکت مستقیم مردم در فرآیند ساخت، به سرعت انجام می‌شود و از همین رو است که دولت سیاست اعطای «زمین» به «خودمالکان» را ذیل طرح خانه‌سازی دولتی عملیاتی کرده است. از این رو، انتظار می‌رود، عقب‌ماندگی یک میلیون و 800 هزار واحدی در پایان سال دوم دولت از طریق سیاست «زمین بده، زمان بخر» تا حدی جبران شود. اگر چه با اجرای این سیاست تا حدی جاماندگی از وعده دولت ترمیم می‌شود، اما از آنجا که زمین‌های مورد نظر در حاشیه یا خارج از شهرها یا حتی در شهرهای جدید واقع شده‌اند، برخی از مشکلات مسکن مهر در زمینه نبود زیرساخت‌های شهری نظیر خیابان، جدول‌کشی، مدرسه، کلانتری، مسجد، کلینیک، ورزشگاه و.... تکرار خواهد شد به گونه‌ای که حتی مانع از جذب جمعیت در شهرهای جدید می‌شود. به‌طور نمونه در حال حاضر، برخی از فازهای شهر جدید پردیس، به دلیل نداشتن زیرساخت‌های شهری، قابلیت سکونت ندارند و علی‌رغم اتمام عملیات ساخت واحدهای مسکن مهر فاقد جمعیت و خالی از سکنه هستند. همزمان دولت نیز به دلیل تنگنای مالی از تکمیل زیرساخت‌های لازم ناتوان است و این ناتوانی به دلیل رشد فزاینده تورم، ماه به ماه یا سال به سال تشدید می‌شود. در چنین شرایطی، بی‌گمان، ایجاد و ساخت مسکن بدون احداث زیر ساخت‌های شهری، بر مشکلات موجود خواهد افزود و بار دولت در این حوزه را سنگین‌تر خواهد کرد.

   برنامه اولویت‌دار

آنگونه که مهر گزارش کرده است، در حالی که درباره انتظار خانه‌دار شدن در ایران، طی سال‌های گذشته تاکنون، نقل‌قول‌های فراوانی از ۲۰۰ سال تا ۱۷۸ سال، ۱۳۵ سال، ۱۰۰ سال، ۷۴ سال، ۶۶ سال، ۳۶ سال، ۲۰ سال و نظایر آن، توسط وزیر، شهردار، نماینده مجلس و کارشناسان مختلف مطرح شده و با وجود تنگناهای اقتصادی بسیاری از خانوارها، خصوصاً متقاضیان خانه اولی، شاید سخن گفتن از «خانه ویلایی یک‌طبقه» در قالب «مسکن تدریجی»، یک رویا یا حتی شوخی تلقی شود اما این موضوع، یک واقعیت است. خانه ویلایی یک‌طبقه و ساخت مسکن با تراکم پایین در قالب طرح نهضت ملی مسکن، اکنون یکی از برنامه‌های حمایتی و اولویت‌دار وزارت راه و شهرسازی است. وزیر راه و شهرسازی، خردادماه امسال، به برنامه دولت برای ساخت واحدهای مسکونی یک‌طبقه ویلایی، در قالب طرح نهضت ملی مسکن، اشاره و تصریح کرد: در شهرهایی که مشکل زمین وجود ندارد، نباید به سمت بلندمرتبه‌سازی برویم. رستم قاسمی، اوایل آبان‌ماه امسال نیز از واگذاری زمین‌هایی برای ساخت خانه‌های تک‌واحدی در ۹۰۰ شهر در آینده خبر داد و اعلام کرد تاکنون در مجموع ۱.۵ میلیون واحد مسکونی زمین واگذار شده است. به گفته وی، قرار است زمین‌های ۲۰۰ تا ۲۵۰ متری، به همراه وام و دیگر خدمات برای ساخت منزل به مردم ارایه شود و اگر کسی پول برای ساخت مسکن ندارد، به صورت تدریجی آن را بسازد. همچنین علیرضا جعفری، معاون وزیر راه و شهرسازی، اواخر مهرماه امسال، از اجرای برنامه مسکن تدریجی برای دهک‌های هدف جامعه و واگذاری زمین ویلایی، در ۱۲ شهر جدید برای ساخت مسکن به مردم خبر داد. بر این اساس، بینالود، ایوانکی، عالی‌شهر، رامین، شیرین‌شهر، علوی، تیس، رامشار، مجلسی و امیرکبیر، برخی از شهرهای جدید هستند که در آنها، زمین ویلایی برای ساخت مسکن در اختیار مردم قرار داده می‌شود.

به گفته جعفری، ساخت مسکن با تراکم پایین و به صورت ویلایی یک‌طبقه در شهرهایی که زمین کافی وجود دارد، از برنامه‌های اولویت‌دار وزارت راه و شهرسازی است. او با اشاره به ساخت مسکن تدریجی در این اراضی اعلام کرده، متقاضیانی که توان اقتصادی نسبی دارند، می‌توانند ابتدا مثلاً واحد ۶۰ متری بسازند و به مرور آن را به ۸۰ متر، ۱۰۰ متر و بیشتر توسعه دهند. در این زمینه، شرکت عمران شهرهای جدید و بانک مسکن، برای تحقق وعده ساخت چهار میلیون واحد مسکونی، تعامل خوبی دارند.

    چالش تأمین زمین نداریم!

به گفته کارشناسان، کاهش شدید ساخت مسکن و تأخیر در تحویل، از چالش‌های عمده در این حوزه به شمار می‌رود. طی یک دهه گذشته تاکنون، بازار ساخت مسکن به دلیل افزایش شدید قیمت زمین، مصالح، تورم و… با رکود فزاینده مواجه بوده است. در مجموع، قیمت زمین و نهاده‌های ساختمانی، دو متغیر اصلی ساخت مسکن هستند. گزارش‌ها نشان می‌دهد در حال حاضر، حدود ۷۰ درصد یا بیش از دوسوم بودجه، صرف خرید زمین و حدود ۳۰ درصد یا یک‌سوم صرف خرید نهاده‌های ساختمانی می‌شود.

   رشد 30  برابری قیمت زمین در یک دهه

بر اساس گزارش مرکز آمار ایران، مقایسه قیمت زمین در طول یک دهه گذشته نشان می‌دهد، زمین بیشتر از ۳۰ برابر رشد قیمتی داشته و هزینه خرید نهاده‌های ساختمانی نیز ۱۱ برابر شده است. در این میان، تأمین زمین، منابع مالی با حمایت بانک‌ها و حتی همکاری شهرداری‌ها در صدور پروانه ساخت، از چالش‌های اساسی برای تأخیر روند ساخت‌وساز محسوب می‌شوند. طبق برآوردها، تحقق ساخت سالانه یک میلیون واحد مسکونی برای اجرای طرح نهضت ملی مسکن، به صورت ویلایی یک‌طبقه، حداقل به ۵۰ هزار هکتار زمین نیاز دارد که تا اواخر بهار امسال، فقط ۳۰ درصد آن تأمین شده است. تبعات کندی در احداث مسکن، موجب افزایش قیمت ساخت در طول چندین سال، به دلیل بالا رفتن نرخ مصالح و تورم عمومی می‌شود. در این زمینه، هرچند بهانه مخالفانِ ساخت واحدهای مسکونی یک‌طبقه و موافقان انبوه‌سازی و تراکم، غالباً محدودیت زمین است اما واقعیت، چیز دیگری است. محدودیت زمین در کشور ما، با این وسعت و تنوع آب‌وهوا در بسیاری از شهرها معنادار نیست و طبق نظر کارشناسان، توسعه افقی شهرها و روستاها به‌ویژه در مناطق کم‌تراکم جمعیتی، کاملاً میسر است. در همین زمینه، طبق گفته وزیر راه و شهرسازی، در بم، به دلیل نبود مشکل زمین، به متقاضیان ۲۰۰ متر زمین داده شده است. همچنین در استان یزد به عنوان پایلوت اجرای طرح نهضت ملی مسکن به صورت ویلایی، قطعات زمین ۲۴۰ و ۲۵۰ متری لحاظ شده است. به گفته احسان خواجه‌رضایی، مدیرکل راه و شهرسازی استان یزد، در این طرح، تحویل واحدهای مسکونی نیمه‌ساز به متقاضیان و تکمیل آن، متناسب با آورده و توان آنها مدنظر قرار گرفته است.

   سرعت بهره‌برداری، مزیت مسکن ویلایی

به باور برخی از کارشناسان، حمایت از ساخت مسکن تدریجی و خانه‌های ویلایی یک‌طبقه در شهرهایی که امکان تأمین زمین در آنها میسر است، به دلیل افزایش سرعت بهره‌برداری از این واحدهای مسکونی، کارساز و پیش‌برنده است. سرعت ساخت واحدهای مسکونی ویلایی یک‌طبقه، خصوصاً با استفاده از تکنولوژی‌های ساخت‌وساز، از مهم‌ترین فواید این طرح در قالب نهضت ملی مسکن است. در همین زمینه، مدیرعامل شرکت عمران شهرهای جدید که استفاده از فناوری‌های نوین ساخت‌وساز مسکن را یکی از ویژگی‌های این مجموعه عنوان کرده، معتقد است سرعت اجرای پروژه‌ها، قابل قبول است و همین امر موجب شده در سایر پروژه‌های مشارکتی از توان شرکت سرمایه‌گذاری مسکن استفاده شود.

   پیش‌شرط تحقق وعده 4 میلیونی مسکن

اکنون که معاون اول رییس‌جمهوری در جلسه ۲۲ آبان‌ماه به وزارت راه و شهرسازی ماموریت داده که در ۹۰۰ شهر، اراضی را با هزینه صفر به صورت اجاره ۹۹ ساله برای ساخت مسکن به مردم (با اولویت اساتید دانشگاهی فاقد مسکن) اختصاص دهد و از آنجا که ساخت خانه‌های ویلایی یک‌طبقه، به دلیل مزیت سرعت در بهره‌برداری، به تدریج روی ریل قرار می‌گیرد، برای پرهیز از تجربیات ناموفق گذشته، همراهی سایر ارکان دولت، مانند بانک‌های کشور در اعطای تسهیلات موردنیاز، فراتر از بوروکراسی‌های پیچیده و شرایط سختگیرانه وام‌دهی، ضروری است.

 

اخبار مرتبط

ارسال نظر

نظر کاربران