شماره امروز: ۵۴۷

| کدخبر: 125207 | |

امنیت در هوانوردی همیشه از دو جهت با خطر روبه‌روست؛ یکی تهدیدهای با سوءنیت و دیگری تهدیدهای خالی و عاری از سوء‌نیت. در این میان حساب تهدیدهای با سوء‌نیت روشن است،

میلاد صادقی|پژوهشگر حقوق هوافضا|

امنیت در هوانوردی همیشه از دو جهت با خطر روبه‌روست؛ یکی تهدیدهای با سوءنیت و دیگری تهدیدهای خالی و عاری از سوء‌نیت. در این میان حساب تهدیدهای با سوء‌نیت روشن است، ولی چگونگی واکنش در برابر تهدیدهای بدون سوء‌نیت و به ویژه نحوه برخورد با نتایج حاصل از آن، همیشه محل اختلاف و تنازع است. نمونه‌یی از این مساله را می‎توان در خصوص تاخیر و مماطله در انجام بازرسی‎های امنیتی فرودگاهی مشاهده کرد، زیرا در مواقعی این تاخیر باعث می‎شود تا مسافر پرواز خود را از دست دهد. محاکم تالی و عالی آلمان در یکی، دو سال اخیر پذیرای چندین دعوا در این خصوص بوده‌اند. داستان یکی از جدیدترین دعاوی به شرح ذیل است:

خانواده‎یی به دلیل تاخیر در چک‎های امنیتی فرودگاه فرانکفورت پرواز خود را از دست می‎دهد و مجبور به خرید بلیت‎های جدید می‎شود. طبق برنامه اعلام شده زمان سوار شدن به هواپیما ساعت 4:30 صبح و زمان برخاست هواپیما ساعت 4:55 صبح بود. این خانواده حدودا در ساعت 4:00 صبح به مرحله کنترل امنیتی فرودگاه می‎رسد. هنگام انجام کنترل فرودگاهی، ظنی مبنی بر وجود مواد منفجره پلاستیکی در کیف یکی از اعضای این خانواده پدید می‎آید. پس از حدود 40دقیقه مشخص می‎شود که این ظن، بی‌پایه و بی‌اساس است. برای جبران خسارت، دعوایی علیه دولت به خواسته قیمت‎ بلیت‎های خریداری شده اقامه می‎شود. طرح این دعوا به طرفیت دولت آلمان بدین خاطر است که در این کشور انجام چک‎های امنیتی فرودگاهی به موجب قانون امنیت هواپیمایی در زمره وظایف دولت است، همچنان که در بسیاری از کشورهای دیگر نیز وضع به همین منوال است. البته چنین دعوایی بر یک پیش‌فرض و واقعیت مسلم نیز استوار است؛ این پیش‌فرض و واقعیت مسلم از این قرار است که دولت نیز می‎تواند در قبال تاخیر در بازرسی امنیتی فرودگاهی مسوولیت داشته باشد، مشروط به آنکه خسارت به وسیله مسافر وارد نشده باشد و چک‎های امنیتی به شیوه‎یی معمولی یا روتین انجام نشده باشد (برای مثال تاخیر در بازرسی به نحو دل‌بخواهی و برمبنای رویه‎های امنیتی بدون برنامه صورت گرفته باشد) . به دیگر سخن بر فرض که ارائه خدمات امنیت فرودگاهی در زمره اعمال حاکمیت توصیف شود، دولت آلمان از دفاع مصونیت در برابر اعمال حاکمیتی بهره نمی‎برد؛ او نیز باید دست‌کم همچون سایر اشخاص نتایج زیانبار ناشی از اعمال تقصیرآمیز خویش را پذیرا باشد. در این پرونده دادگاه منطقه‎یی فرانکفورت به نفع خواهان رای می‎دهد، ولی دادگاه عالی منطقه‎یی فرانکفورت این رای را تایید نمی‎کند. قضیه به دیوان دادگستری فدرال آلمان می‎رود، اما این دیوان نیز با نظر دادگاه عالی منطقه‎یی هم داستان می‎شود.

به باور دیوان دادگستری فدرال در حقوق آلمان، مقرره عامی درباره زمان حضور مسافر در مرحله چک‎های امنیتی فرودگاهی وجود ندارد، ولی مساله وقت‌شناسی در کنترل‎های امنیتی فرودگاهی به یک ارزیابی کامل و جامع از اوضاع و احوال شامل شرایط محلی از قبیل بزرگی یا کوچکی (اندازه) فرودگاه احتیاج دارد. دیوان اضافه می‎کند که هر مسافر باید اجازه دهد تا چک‎های امنیتی فرودگاهی در زمان و فرصت کافی اجرا شود. این چک‎های امنیتی ممکن است به دلیل فرآیندهای عملیاتی مدت قابل توجهی به طول انجامد؛ فرآیندهایی که هیچ یک از مسافران و کارکنان امنیتی به سادگی قدرت کنترل آن را ندارند. مسافرانی که در کمتر از یک ساعت قبل از عزیمت (پرواز) و 30دقیقه قبل از سوار شدن به مرحله بازرسی امنیتی فرودگاهی می‎رسند، خود را در یک وضعیت پرخطر قرار می‎دهند، در حالی که امکان اجتناب از آن وضعیت برای مسافر وجود دارد. در این صورت اگر اتفاق غیرمنتظره‎یی رخ دهد، مسافران باید نتایج آن را پذیرا باشند.

باری دیوان دادگستری فدرال با آنکه از وجود چارچوب زمانی مخصوص جهت حضور مسافران در مرحله بازرسی امنیتی فرودگاهی خبر نمی‎دهد، ولی مقرر می‎دارد که با در نظر داشتن اوضاع و احوال مختلف از جمله اندازه فرودگاه، موقع پرواز (اینکه در فصل تعطیلات است یا نه) و توصیه‌نامه‎های ایرلاین و فرودگاه می‎توان درباره حضور به‌موقع مسافران در مرحله بازرسی فرودگاهی تصمیم گرفت. به هر روی با وجود آنکه این تصمیم فاقد قطعیت حقوقی است، ارزش افزوده فراوانی دارد، زیرا می‎تواند راه را برای قضاوت‎های موردی و منعطف‎تر هموار کند.

*بخش‎هایی از این یادداشت (شرح ماجرای پرونده و تصمیم دادگاه) ترجمه‎یی با دخل و تصرف از نوشته دو نفر از نویسندگان خارجی با عنوان «عدم جبران خسارت برای پروازهای از دست رفته به جهت تاخیر در چک‎های امنیتی» است که در 27 ژوئن 2018 در پایگاه اینترنتی دفتر حقوق بین‌الملل منتشر شده است.

 

 

اخبار مرتبط

ارسال نظر

نظر کاربران