شماره امروز: ۵۴۷

باید آب مورد نیاز تالاب‌ها تامین شود

| | |

تالاب‌های کشور یکی پس از دیگری خشک شده‌اند یا در حال خشک شدن هستند؛ اتفاقی که می‌تواند منشأ اصلی گرد و غبار در اکثر شهرهای کشور به شمار برود.

تعادل|

 تالاب‌های کشور یکی پس از دیگری خشک شده‌اند یا در حال خشک شدن هستند؛ اتفاقی که می‌تواند منشأ اصلی گرد و غبار در اکثر شهرهای کشور به شمار برود. بی‌توجهی به وضعیت این تالاب‌ها باعث شده که دیگر چیزی از اکوسیستم آنها باقی نماند. در واقع ایران طی چند سال اخیر منابع آبی خود را یکی پس از دیگری از دست داده و در این بین دیپلماسی آب هم نتوانسته به خوبی عمل و همسایه‌های ایران را به رعایت حقوق آبی کشور ملزم کند. اما حالا که شرایط آبی کشور هر روز بیشتر از روز قبل به سوی بحران می‌رود، باز هم بی‌توجهی به کم آبی نتوانسته آنطور که باید و شاید مسوولان را به این فکر وادارد که برای جلوگیری از عواقب خطرناک خشکسالی دست به ایجاد راهکارهایی برای رفع این وضعیت بزنند. از سوی دیگر فقط دعوت کردن مردم به صرفه جویی در مصرف آب نمی‌تواند کشور را از خطر خشکسالی نجات دهد. حالا که اکثر سفره‌های آب زیرزمینی برای بخش کشاورزی استفاده شده و نتایج آن هم با فرو نشست زمین در مناطق مختلف کشور قابل رویت است، دیگر نمی‌توان با هشدار و حرف‌های معمولی اتفاق تلخی را که در حال وقوع است به تعویق انداخت. وضعیت آب کشور نیاز به راهکارهای عملی غیر از هشدار و تقاضای صرفه جویی از مردم دارد. حالا ما دچار وضعیتی شده‌ایم که به‌شدت باید از منابع آبی باقیمانده خود حراست کنیم باید به این باور برسیم که هر دیرتر برای حراست از این منابع آبی باقی مانده اقدام کنیم زودتر به خشکسالی کامل خواهیم رسید. 

    43 درصد تالاب‌های کشور  در آستانه تبدیل شدن به منشأ گرد و غبار

رییس گروه منابع آب، پایش و آینده پژوهشی تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست گفت: اکنون ۴۳ درصد از تالاب‌های کشور پتانسیل تبدیل شدن به منشأ گرد و غبار را دارند و این به آن معناست که اگر شرایط تالاب مطلوب نباشد و نیاز آبی آن تأمین نشود، می‌تواند به کانون جدید گرد و غبار در کشور تبدیل شود. صدیقه مدرس طباطبایی اظهار داشت: تعیین و نظارت بر تامین نیاز آبی محیط زیستی تالاب‌ها و رودخانه‌های کشور، تهیه و اجرای برنامه‌های حفاظت و احیای تالاب‌ها، تهیه و اجرای برنامه مدیریت جامع تالاب‌ها با رویکرد زیست بومی و پایش تالاب‌های کشور از اصلی‌ترین فعالیت‌های سازمان حفاظت محیط زیست برای حفاظت از تالاب‌ها است. 

او عدم تامین نیاز آبی محیط زیستی تالاب‌ها و کاهش آب ورودی به تالاب‌ها از منابع آب حوضه تالاب، تصرفات و تغییر کاربری‌های غیرمجاز اراضی تالاب و حاشیه تالاب‌ها، ورود و گسترش گونه‌های غیربومی مضر یا مهاجم، ورود انواع آلاینده‌های بیولوژیکی، شیمیایی و فیزیکی ناشی از اراضی کشاورزی، شهرها، روستاها و صنایع و رسوبات ناشی از فرسایش خاک حوضه، اجرای طرح‌های توسعه‌ای و زیربنایی بزرگ مثل راه‌سازی، پتروشیمی، پالایشگاه، فرودگاه، خطوط انتقال انرژی در حوضه‌های تالابی بدون رعایت ملاحظات محیط زیستی، استفاده بی‌رویه و بیش از حد توان تجدیدپذیری تالاب مانند شکار و صید غیرمجاز و بی‌رویه و برداشت علوفه و سایر محصولات تالابی، تغییرات اقلیمی و نواقص و کمبودهای قانونی را از جمله چالش‌ها و تهدیدهای تالاب‌ها در ایران عنوان کرد. 

    وزارت نیرو  مکلف به تخصیص نیاز آبی تالاب‌ها است

رییس گروه منابع آب، پایش و آینده پژوهشی تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست ضمن تاکید بر ضرورت تامین به موقع نیاز آبی تالاب‌ها، تصریح کرد: با استناد به ماده ۲ قانون حفاظت، احیاء و مدیریت تالاب‌های کشور، سازمان حفاظت محیط زیست مکلف است نیاز آبی زیست محیطی تالاب‌ها را تعیین و وزارت نیرو مکلف است ضمن تدوین و اجرای برنامه مدون، نسبت به تخصیص و تأمین آن اقدام کند. 

او افزود: در راستای اجرای قانون و با توجه به حساسیت و شکنندگی وضعیت منابع آب و محیط زیست در حوضه‌های آبخیز تالاب‌ها و رودخانه‌ها، همچنین به منظور حفظ سلامتی و پایداری و امکان ارایه خدمات اکوسیستمی توسط آنها، نیاز آبی محیط زیستی تالاب‌ها مطالعه و برای سه وضعیت خشکسالی، نرمال و ترسالی تعیین و در قالب جداول توزیع ماهانه ارایه می‌شود.

    تعیین نیاز آبی تالاب‌ها و رودخانه‌ها  به صورت حوضه‌ای 

مدرس طباطبایی با اشاره به رویکرد حوضه آبخیزی وزارت نیرو در خصوص حجم منابع آب سطحی قابل برنامه‌ریزی برای مصارف محیط زیستی و پایداری جریان، اظهار داشت: از آنجا که پس از خاتمه مطالعات تعیین نیاز آبی محیط زیستی تالاب‌ها و رودخانه‌ها و پیگیری تخصیص و تامین آب توسط سازمان حفاظت محیط زیست، تامین آب مورد نیاز تالاب‌ها از سوی وزارت نیرو، به صورت حوضه‌ای صورت می‌گیرد، شرح خدمات تعیین نیاز آبی محیط زیستی مصوب سازمان نیز به صورت حوضه‌ای تدوین شده است. رییس گروه منابع آب، پایش و آینده پژوهشی تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست با اعلام اینکه در حال حاضر پروژه‌های تعیین نیاز آبی محیط زیستی ۳۶ مجموعه تالابی و رودخانه‌ای پایان یافته و ۱۴ مجموعه در دست مطالعه و بازنگری قرار دارد، گفت: تخصیص و تامین نیاز آبی محیط زیستی تالاب‌ها و رودخانه‌های کشور طی جلسات مشترک کارگروه آب و محیط زیست با بخش‌های مختلف وزارت نیرو و روسای حوضه‌های ۹ گانه، به صورت مستمر در دست پیگیری قرار دارد.  او اظهار داشت: سازمان حفاظت محیط زیست در راستای عمل به وظیفه قانونی مصرح در قانون حفاظت، احیاء و مدیریت تالاب‌های کشور، نسبت به تامین نیاز آبی محیط زیستی تالاب‌ها اقدام و نتایج مطالعات را به صورت رسمی به وزارت نیرو اعلام کرده است.

    تدوین برنامه برای تامین نیاز آبی تالاب‌ها  ضروری است

مدرس طباطبایی اضافه کرد: آنچه در این زمان ضروری به نظر می‌رسد، تدوین برنامه مدون و اجرای آن توسط وزارت نیرو در راستای تامین نیاز آبی مورد نیاز تالاب‌ها به صورت مستمر، به موقع و با هماهنگی سازمان حفاظت محیط زیست است. او خاطرنشان کرد: به رغم جلسات، مکاتبات و پیگیری‌های انجام شده، همکاری ثمربخشی از سوی وزارت نیرو صورت نگرفته است و بعضا چنانچه اقدامی نیز صورت گرفته به صورت کوتاه‌مدت و مقطعی بوده و پاسخگوی تامین نیاز محیط زیستی تالاب‌ها و جلوگیری از آثار تخریبی بلندمدت در آنها نیست. رییس گروه منابع آب، پایش و آینده پژوهشی تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست وضعیت فعلی تالاب‌های کشور را بیانگر عدم وجود اراده برای تامین نیاز آبی آنها توسط شرکت‌های آب منطقه‌ای وابسته به وزارت نیرو دانست. او با یادآوری اینکه عدم تامین نیاز آبی محیط زیستی، اثرات تخریبی بلندمدتی بر تالاب‌ها دارد، گفت: افزایش شوری آب تالاب، کاهش ظرفیت زیستگاهی، کاهش شدید توان حمایت‌کنندگی تالاب‌ها از معیشت جوامع بهره‌بردار و بومی و خشک شدن تالاب از مهم‌ترین اثرات تخریبی عدم تامین نیاز آبی آنها است. 

    عدم تامین نیاز آبی، تالاب‌ها را  به کانون‌های گرد و غبار تبدیل می‌کند

به گفته مدرس طباطبایی، یکی از آثار تشدیدی تخریب تالاب‌ها، تبدیل شدن بخش‌های وسیعی از بستر آنها به منشأ برداشت گرد و غبار و شدت بخشیدن به غلظت ریزگردها در اطراف تالاب است که در برخی موارد اثرات آن از مرزهای کشورها نیز عبور کرده و بخش‌های وسیعی از کره زمین را در بر می‌گیرد. او ضمن مرور برخی از ارزش‌های تالاب‌ها همچون حفاظت از تنوع زیستی و ذخایر ژنی وابسته به تالاب، تاکید کرد: بیشترین تنوع حیات و تولید ماده زنده در واحد سطح در تالاب‌ها صورت می‌گیرد.  این کارشناس محیط زیست اضافه کرد: تالاب‌ها به موازات آنکه از جذاب‌ترین و بکرترین محیط‌های طبیعی اکوتوریسم و زیبایی‌ شناختی و کنترل‌‌کننده طبیعی و موثر سیلاب‌ها و رسوبات حوضه خود هستند، در تنظیم اقلیم محلی و تلطیف هوا هم نقش دارند. او اشاره‌ای هم به نقش تالاب‌ها در تثبیت ازت و چرخه کربن داشت و گفت: تالاب‌ها تثبیت‌کننده بسیاری از مواد زائد و بار آلودگی بیولوژیکی و شیمیایی آب‌های سطحی ورودی به خود هستند. 

    تالاب‌ها خاستگاه  انواع گیاهان دارویی، غذایی و صنعتی 

رییس گروه منابع آب، پایش و آینده پژوهشی تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست ادامه داد: افزون بر اینکه تالاب‌ها تامین‌کننده آب کشاورزی و شرب و سایر نیازهای معیشتی مردم بومی هستند، خاستگاه انواع گیاهان دارویی، غذایی و صنعتی نیز به شمار می‌آیند. او با اعلام اینکه در حال حاضر تعداد ۲۲۶ تالاب شامل تالاب‌های فهرست آیین‌نامه اجرایی قانون حفاظت، احیا و مدیریت تالاب‌های کشور تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست است، گفت: اکثر این تالاب‌ها که وسعتی در حدود ۳.۴ میلیون هکتار از کل مساحت کشور را در بر گرفته‌اند، دارای برنامه‌های مدیریت و احیا هستند. مدرس طباطبایی یادآور شد: از میان این تالاب‌ها، تعداد ۲۵ مجموعه تالابی از جمله تالاب‌های ارومیه، انزلی، میانکاله و خلیج گرگان، گاوخونی، ارژن و پریشان، شادگان و هامون با وسعتی حدود ۱.۴ میلیون هکتار از جمله تالاب‌های رامسر سایت ایران هستند.

    ۴۲ تالاب ایران به منشأ گرد و غبار  تبدیل شده است

او افزود: از مجموع ۲۲۶ تالاب ذکر شده، بیش از ۴۲ تالاب کشور، منشأ گرد و غبار هستند که از جمله آنها می‌توان به تالاب‌های هورالعظیم، شادگان، ارومیه، هامون، میقان، صالحیه و بختگان اشاره کرد. رییس گروه منابع آب، پایش و آینده پژوهشی تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست گفت: در حال حاضر ۴۳ درصد از تالاب‌های کشور پتانسیل تبدیل شدن به منشأ گرد و غبار را دارند و این به آن معناست که اگر شرایط تالاب‌ها مطلوب نباشد و نیاز آبی آنها تأمین نشود، می‌توانند به کانون‌های جدید گرد و غبار در کشور تبدیل شوند. 

 

اخبار مرتبط

ارسال نظر

نظر کاربران