شماره امروز: ۵۴۷

| کدخبر: 130457 | |

پنجم مهر 1333، علی امینی نخست وزیر وقت ایران لایحه قرارداد کنسرسیوم را برای تصویب، تسلیم مجلس شورای ملی کرد. طرف این قرارداد پنج شرکت بزرگ امریکایی و 9 شرکت مستقل بودند

پنجم مهر 1333، علی امینی نخست وزیر وقت ایران لایحه قرارداد کنسرسیوم را برای تصویب، تسلیم مجلس شورای ملی کرد. طرف این قرارداد پنج شرکت بزرگ امریکایی و 9 شرکت مستقل بودند و محل قرارداد جزایر خلیج فارس، عنوان و مدت آن نیز در اختیار کنسرسیوم بود. برپایه این پیمان در صورت درخواست تمدید از طرف شرکت‌های یادشده، دولت ایران مجبور به قبول این درخواست بود.

پس از کودتای ۲۸ مرداد، نخست‌وزیر جدید، فضل‌الله زاهدی روابط با دولت انگلیس را که در زمان مصدق قطع شده بود از سر گرفت. مذاکرات نفت از ۲۲ فروردین ۱۳۳۳ با سرپرستی وزیر اقتصاد و دارایی، دکتر علی امینی آغاز شد که منجر به قرارداد کنسرسیوم یا قرارداد امینی - پیج گردید. دکتر علی امینی وزیر دارایی پیشین دولت مصدق نیز بود. محمد درخشش نماینده تهران در دوره هجدهم مجلس شورای ملی در مخالفت با قرارداد کنسرسیوم سخنرانی کرد. بر اساس قرارداد جدید که پس از ماه‌ها مذاکره در ۲۸ شهریور، به امضای طرفین و در ۲۹ مهر به تأیید مجلس شورای ملی و در ۶ آبان به تصویب مجلس سنا رسید، اگرچه ملی شدن نفت و صنایع نفت ایران مورد پذیرش طرف‌های خارجی قرار گرفت ولی دولت ایران تضمین می‌کرد که تا ۲۵ سال نفت تولیدی را به شرکت‌های عضو کنسرسیوم (امریکایی، انگلیسی، هلندی و فرانسوی) بفروشد. بدین ترتیب فروش نفت ایران پس از نزدیک به چهار سال وقفه در بهمن سال ۱۳۳۳ از سر گرفته شد. در نهایت مجلس با تنها ۵ رای مخالف قراداد کنسرسیوم را در ۲۹ مهر ۱۳۳۳ تصویب کرد. در این قرارداد که به «قرارداد امینی-پیج» نیز معروف شده است برخلاف قانون ملی شدن نفت ایران باز هم اکتشاف و استخراج و فروش نفت را به دست شرکت‌های خارجی سپرد و ایران به دریافت حق‌الامتیاز (با نام مبهم «پرداخت اعلام شده»)

براساس اصل کلی پنجاه-پنجاه اکتفا کرد. بر اساس این قرارداد شرکت نفت ایران و انگلیس ۴۰٪، شرکت‌های امریکایی نیز ۴۰٪، شرکت شل ۱۴٪ و شرکت نفت فرانسه ۶٪ در منافع کار سهیم بودند.

 

اخبار مرتبط

ارسال نظر

نظر کاربران